Ένα ζεστό φλιτζάνι χαμομήλι πριν από τον ύπνο είναι για πολλούς μια αγαπημένη βραδινή συνήθεια. Το ρόφημα δεν περιέχει καφεΐνη, έχει ήπια γεύση και παραδοσιακά χρησιμοποιείται για χαλάρωση.
Υπάρχουν μάλιστα επιστημονικές ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους να έχουν καλύτερη ποιότητα ύπνου. Αυτό όμως απέχει αρκετά από το να θεωρήσουμε το χαμομήλι θεραπεία για την αϋπνία ή ένα φυσικό υπνωτικό που λειτουργεί το ίδιο σε όλους.
Βοηθά πραγματικά το χαμομήλι στον ύπνο;
Οι επιστημονικές μελέτες δίνουν μια ενδιαφέρουσα αλλά όχι απόλυτη εικόνα. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση κλινικών μελετών του 2024 βρήκε ότι το χαμομήλι συνδέθηκε με κάποια βελτίωση στη συνολική ποιότητα του ύπνου.
Σε ορισμένες μελέτες οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης ευκολότερη έλευση του ύπνου ή λιγότερα προβλήματα με τις νυχτερινές αφυπνίσεις. Δεν παρατηρήθηκε όμως σαφής βελτίωση στη συνολική διάρκεια του ύπνου, στην αποδοτικότητά του ή στη λειτουργικότητα κατά τη διάρκεια της επόμενης ημέρας.
Με απλά λόγια, το χαμομήλι μπορεί να βοηθήσει λίγο ορισμένους ανθρώπους να χαλαρώσουν και να κοιμηθούν καλύτερα, αλλά τα στοιχεία δεν είναι αρκετά ισχυρά για να πούμε ότι αντιμετωπίζει την αϋπνία.
Ποιο συστατικό του χαμομηλιού έχει τραβήξει το ενδιαφέρον;
Το χαμομήλι περιέχει διάφορες φυτικές ενώσεις και ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον έχει η απιγενίνη, ένα φλαβονοειδές με αντιοξειδωτικές ιδιότητες.
Η απιγενίνη έχει μελετηθεί για την αλληλεπίδρασή της με συστήματα του εγκεφάλου που συμμετέχουν στη χαλάρωση και στον ύπνο. Αυτός είναι ένας πιθανός μηχανισμός που μπορεί να εξηγεί γιατί το χαμομήλι έχει αποκτήσει τη φήμη ενός ήπιου βραδινού ροφήματος.
Δεν πρέπει όμως να εξισώνεται η δράση μιας ουσίας σε εργαστηριακές ή πειραματικές συνθήκες με το αποτέλεσμα που θα έχει ένα συνηθισμένο φλιτζάνι χαμομήλι στον άνθρωπο.
Τι γνωρίζουμε για το χαμομήλι και το άγχος;
Υπάρχουν επίσης κλινικές έρευνες για εκχυλίσματα χαμομηλιού και τη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή. Ορισμένες έχουν βρει μέτρια βελτίωση των συμπτωμάτων, αλλά τα στοιχεία παραμένουν προκαταρκτικά.
Επιπλέον, πολλές από αυτές τις μελέτες εξετάζουν τυποποιημένα εκχυλίσματα και όχι ένα απλό φλιτζάνι αφεψήματος. Επομένως δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι το συνηθισμένο ρόφημα έχει ακριβώς την ίδια δράση.
Για έναν άνθρωπο χωρίς διαταραχή άγχους, το ίδιο το τελετουργικό ενός ζεστού ροφήματος σε ήσυχο περιβάλλον μπορεί επίσης να αποτελεί μέρος της χαλάρωσης πριν από τον ύπνο.

Πώς να το εντάξετε στη βραδινή σας ρουτίνα
Ο απλούστερος τρόπος είναι ένα ζεστό ρόφημα χαμομηλιού προς το τέλος της ημέρας. Δεν υπάρχει επιστημονικά καθορισμένη «ιδανική ώρα» που να εγγυάται καλύτερο ύπνο, όμως πολλοί επιλέγουν να το πίνουν περίπου 30 έως 60 λεπτά πριν ξαπλώσουν.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημά του σε σχέση με καφέ, μαύρο ή πράσινο τσάι είναι ότι το καθαρό χαμομήλι δεν περιέχει φυσικά καφεΐνη.
Πώς φτιάχνεται
- Ζεστάνετε ένα φλιτζάνι νερό.
- Προσθέστε ένα φακελάκι ή περίπου 1–2 κουταλάκια αποξηραμένου χαμομηλιού.
- Αφήστε το για περίπου 5–10 λεπτά.
- Σουρώστε το αν χρησιμοποιήσατε αποξηραμένα άνθη.
Αν προσθέσετε μέλι ή άλλο γλυκαντικό, θυμηθείτε ότι το ρόφημα αποκτά επιπλέον σάκχαρα και θερμίδες. Δεν είναι απαραίτητο για να απολαύσετε το χαμομήλι.
Δεν είναι μόνο το χαμομήλι που μετρά στη νυχτερινή ρουτίνα
Ένα φλιτζάνι χαμομήλι δεν μπορεί να αντισταθμίσει μια βραδινή ρουτίνα που δυσκολεύει τον ύπνο. Για τους περισσότερους ανθρώπους έχουν μεγαλύτερη σημασία οι σταθερές ώρες ύπνου, ο περιορισμός της καφεΐνης αργά μέσα στην ημέρα, το ήσυχο περιβάλλον και η αποφυγή υπερβολικού φωτός λίγο πριν από την κατάκλιση.
Έτσι, το χαμομήλι μπορεί να λειτουργήσει περισσότερο ως ένα ήπιο μέρος μιας χαλαρωτικής συνήθειας και όχι ως η βασική λύση για προβλήματα ύπνου.
Τι γνωρίζουμε για τα υπόλοιπα «οφέλη» του χαμομηλιού;
Στο χαμομήλι έχουν εντοπιστεί φυτικές ενώσεις με αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δραστηριότητα σε εργαστηριακές μελέτες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένα αφέψημα χαμομηλιού θεραπεύει φλεγμονώδεις παθήσεις ή προλαμβάνει καρκίνο και καρδιοπάθειες.
Το χαμομήλι χρησιμοποιείται επίσης παραδοσιακά για ήπιες πεπτικές ενοχλήσεις. Παρότι υπάρχουν ενδιαφέροντα δεδομένα για ορισμένες χρήσεις, δεν έχουμε αρκετά ισχυρά στοιχεία ώστε να πούμε ότι μόνο του θεραπεύει ναυτία, φούσκωμα ή άλλες γαστρεντερικές διαταραχές.
Το γεγονός ότι ένα φυτό περιέχει βιοδραστικές ενώσεις δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως θεραπεία για κάποια νόσο.
Τι γίνεται με το αιθέριο έλαιο χαμομηλιού;
Το αιθέριο έλαιο είναι πολύ πιο συμπυκνωμένο προϊόν από ένα ρόφημα και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο.
Η αρωματοθεραπεία χρησιμοποιείται από αρκετούς ανθρώπους ως μέρος μιας χαλαρωτικής ρουτίνας, αλλά τα στοιχεία ότι το αιθέριο έλαιο χαμομηλιού αντιμετωπίζει την αϋπνία είναι περιορισμένα.
Αν χρησιμοποιηθεί διαχυτής αρώματος, πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες του προϊόντος και να υπάρχει καλός αερισμός του χώρου. Το αιθέριο έλαιο δεν πρέπει να εφαρμόζεται αδιάλυτο στο δέρμα ούτε να προστίθεται αυθαίρετα σε αναμμένο κερί.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν το χαμομήλι;
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, το χαμομήλι στις συνηθισμένες ποσότητες ενός ροφήματος θεωρείται γενικά ασφαλές. Υπάρχουν όμως σημαντικές εξαιρέσεις.
- Αλλεργίες: Άτομα που είναι αλλεργικά σε αμβροσία, χρυσάνθεμα, μαργαρίτες και άλλα συγγενικά φυτά της οικογένειας Asteraceae έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα αλλεργικής αντίδρασης.
- Φάρμακα: Έχουν αναφερθεί πιθανές αλληλεπιδράσεις με βαρφαρίνη και ορισμένα άλλα φάρμακα, ενώ υπάρχουν θεωρητικές ανησυχίες για συνδυασμό με ηρεμιστικά.
- Εγκυμοσύνη και θηλασμός: Τα διαθέσιμα στοιχεία για τη χρήση σε φαρμακευτικές ή μεγάλες ποσότητες είναι περιορισμένα, επομένως χρειάζεται συμβουλή επαγγελματία υγείας.
- Συμπληρώματα και εκχυλίσματα: Δεν πρέπει να θεωρούνται ισοδύναμα με ένα συνηθισμένο φλιτζάνι χαμομήλι, επειδή μπορεί να περιέχουν πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις δραστικών συστατικών.

Πότε το χαμομήλι δεν είναι αρκετό;
Αν περιστασιακά δυσκολεύεστε να χαλαρώσετε, ένα φλιτζάνι χαμομήλι μπορεί να είναι μια ευχάριστη προσθήκη στη βραδινή σας ρουτίνα. Αν όμως η δυσκολία στον ύπνο επιμένει, σας ξυπνά συχνά τη νύχτα ή επηρεάζει τη λειτουργικότητά σας την ημέρα, δεν είναι σωστό να βασιστείτε αποκλειστικά σε ένα βότανο.
Η επίμονη αϋπνία μπορεί να σχετίζεται με άγχος, φάρμακα, άπνοια ύπνου, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών ή άλλους παράγοντες που χρειάζονται αξιολόγηση.
Το χαμομήλι λοιπόν μπορεί να έχει μια θέση πριν από τον ύπνο, κυρίως επειδή είναι ένα ήπιο ρόφημα χωρίς καφεΐνη και υπάρχουν ενδείξεις για μικρή βελτίωση ορισμένων πλευρών της ποιότητας του ύπνου. Δεν χρειάζεται όμως να του αποδώσουμε «θαυματουργές» ιδιότητες για να το απολαύσουμε ως μέρος μιας ήρεμης βραδινής συνήθειας.
Πηγές:












