Μπορεί να μοιάζει με κομμάτι της Σαχάρας, όμως βρίσκεται σε ένα ελληνικό νησί. Οι Αμμοθίνες της Λήμνου, γνωστές στους ντόπιους και ως Παχιές Αμμούδες, δημιουργούν ένα από τα πιο ασυνήθιστα φυσικά τοπία του Αιγαίου.
Χρυσαφένιοι αμμόλοφοι, ελάχιστη βλάστηση και άμμος που αλλάζει συνεχώς μορφή με τον άνεμο κάνουν το σημείο να θυμίζει έρημο. Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για ένα σπάνιο σύστημα αμμοθινών στην ενδοχώρα και όχι για πραγματική έρημο με την κλιματολογική έννοια.
Πού βρίσκονται οι Αμμοθίνες της Λήμνου
Οι Παχιές Αμμούδες βρίσκονται στο βόρειο τμήμα της Λήμνου, κοντά στο χωριό Κατάλακκος και σε μικρή απόσταση από την περιοχή της παραλίας Γομάτι.
Η αμμώδης έκταση υπολογίζεται περίπου στα 70 στρέμματα και βρίσκεται μακριά από την άμεση ακτογραμμή, γεγονός που κάνει το τοπίο ακόμη πιο εντυπωσιακό.
Όποιος φτάσει εκεί βλέπει ένα σύνολο από αμμόλοφους με λεπτή χρυσαφένια άμμο, οι οποίοι ξεχωρίζουν έντονα από τους χαμηλούς λόφους και τη μεσογειακή βλάστηση που τους περιβάλλει.
Είναι πραγματικά έρημος;
Οι Αμμοθίνες συχνά παρουσιάζονται ως «η μοναδική έρημος της Ευρώπης» ή ως «η ελληνική Σαχάρα».
Ο δεύτερος χαρακτηρισμός περιγράφει πολύ καλά την εικόνα τους, αλλά ο πρώτος δεν είναι επιστημονικά ακριβής.
Μια πραγματική έρημος ορίζεται κυρίως από το κλίμα και την εξαιρετικά χαμηλή ετήσια βροχόπτωση και όχι απλώς από την παρουσία άμμου και αμμόλοφων.
Η περιοχή της Λήμνου δεν έχει ερημικό κλίμα. Πρόκειται επομένως για ένα εντυπωσιακό πεδίο αμμοθινών που θυμίζει έντονα έρημο και έχει αποκτήσει δικαιολογημένα το προσωνύμιο «μικρή Σαχάρα».
Πώς δημιουργήθηκαν οι αμμοθίνες
Οι αμμοθίνες δημιουργούνται όταν ο άνεμος μεταφέρει κόκκους άμμου και τους αποθέτει σταδιακά σε συγκεκριμένες περιοχές. Με την πάροδο του χρόνου σχηματίζονται λόφοι άμμου που μπορούν να αλλάζουν σχήμα και θέση ανάλογα με την ένταση και τη διεύθυνση των ανέμων.
Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα χαρακτηριστικά που κάνουν τις Αμμοθίνες της Λήμνου τόσο ιδιαίτερες. Το ανάγλυφό τους δεν παραμένει απολύτως σταθερό, αλλά μεταμορφώνεται καθώς ο άνεμος αναδιαμορφώνει συνεχώς την επιφάνεια της άμμου.
Η περιοχή δεν είναι εντελώς γυμνή από φυτά. Ανθεκτική μεσογειακή βλάστηση εμφανίζεται γύρω και ανάμεσα στις αμμώδεις εκτάσεις, δημιουργώντας μια ασυνήθιστη αντίθεση ανάμεσα στο χρυσαφί της άμμου και το πράσινο των γύρω λόφων.
Γιατί η άμμος αλλάζει συνεχώς μορφή
Όπως συμβαίνει και σε άλλα συστήματα αμμοθινών, ο άνεμος είναι ο μεγάλος «γλύπτης» του τοπίου.
Οι κόκκοι της άμμου παρασύρονται από ισχυρούς ανέμους και μετακινούνται από τη μία πλευρά των αμμόλοφων στην άλλη. Έτσι σχηματίζονται κυματισμοί, μικρές κορυφές και πλαγιές που μπορεί να έχουν διαφορετική εικόνα μετά από περιόδους δυνατών ανέμων.
Γι’ αυτό δύο επισκέψεις στην ίδια περιοχή δεν προσφέρουν απαραίτητα ακριβώς το ίδιο τοπίο.
Ένα από τα πιο απρόσμενα τοπία της Ελλάδας
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των Αμμοθινών είναι η αντίθεση. Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα υπάρχουν παραλίες, χωριά και το τυπικό τοπίο ενός νησιού του βόρειου Αιγαίου και ξαφνικά ο επισκέπτης βρίσκεται μπροστά σε ένα απέραντο για τα τοπικά δεδομένα πεδίο χρυσαφένιας άμμου.
Δεν χρειάζεται λοιπόν να είναι πραγματική έρημος για να αποτελεί ένα από τα πιο ιδιαίτερα φυσικά αξιοθέατα της Λήμνου.
Το ρεπορτάζ της ΕΡΤ από τις Αμμοθίνες
Γυρίστηκε εδώ η «Μια Ελληνίδα στο Χαρέμι»;
Οι Αμμοθίνες έχουν συνδεθεί εδώ και χρόνια με μία από τις γνωστότερες ελληνικές κωμωδίες: τη «Μια Ελληνίδα στο Χαρέμι».
Η ταινία της Finos Film, σε σκηνοθεσία και σενάριο Γιάννη Δαλιανίδη, έκανε πρεμιέρα στις 4 Ιανουαρίου 1971 και πρωταγωνιστούσαν μεταξύ άλλων η Ρένα Βλαχοπούλου, ο Χρόνης Εξαρχάκος, ο Βαγγέλης Σειληνός και η Μαρία Ιωαννίδου.
Σε μία από τις χαρακτηριστικότερες σκηνές, το αεροπλάνο των πρωταγωνιστών πέφτει και εκείνοι βρίσκονται να περιπλανώνται σε ένα τοπίο που παρουσιάζεται ως έρημος.
Ο Γιάννης Δαλιανίδης έλεγε ότι η «έρημος» ήταν στη Λούτσα
Σύμφωνα με μαρτυρία του ίδιου του Γιάννη Δαλιανίδη που παραθέτει η Finos Film, ο αρχικός σχεδιασμός ήταν πολύ πιο φιλόδοξος.
Ο σκηνοθέτης σκεφτόταν ακόμη και να ταξιδέψει στην Αίγυπτο για να βρει έρημο και όαση για τις ανάγκες της ταινίας.
Όπως είχε αφηγηθεί, όμως, κάποια στιγμή βρέθηκε στη Λούτσα και είδε μεγάλους σωρούς άμμου από έργα διαμόρφωσης της περιοχής. Τότε αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το σημείο για τις σκηνές της ερήμου.
Για τις σκηνές της όασης ανέφερε ότι χρησιμοποιήθηκε κτήμα στην Ελευσίνα με πολλούς φοίνικες.
Η Μαρία Ιωαννίδου έδωσε διαφορετική εκδοχή
Χρόνια αργότερα, όμως, η Μαρία Ιωαννίδου έδωσε μια διαφορετική περιγραφή των γυρισμάτων.
Μιλώντας στο iefimerida.gr, ανέφερε ότι εξωτερικά γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στη Λήμνο, στη Ρόδο και στη Λούτσα και υποστήριξε συγκεκριμένα ότι η σκηνή μετά την πτώση του αεροπλάνου, στην οποία οι πρωταγωνιστές περιπλανώνται στην έρημο, γυρίστηκε στη Λήμνο.
Η ίδια θυμήθηκε μάλιστα ότι στη διάρκεια των γυρισμάτων έχασε πραγματικά το παπούτσι της μέσα στην άμμο και η στιγμή χρησιμοποιήθηκε στην ταινία.
Για την περιβόητη σκηνή της όασης, η Ιωαννίδου ανέφερε ότι γυρίστηκε στη Λούτσα, σε μια γούρνα που χρησιμοποιούνταν για το πότισμα ζώων.
Ποια εκδοχή είναι τελικά σωστή;
Με τα διαθέσιμα στοιχεία δεν μπορούμε να το πούμε με βεβαιότητα.
Η επίσημη ιστοσελίδα της Finos Film επικαλείται τον ίδιο τον Γιάννη Δαλιανίδη, ο οποίος υποστήριζε ότι οι σκηνές της ερήμου γυρίστηκαν στη Λούτσα. Από την άλλη πλευρά, η Μαρία Ιωαννίδου, η οποία συμμετείχε στα γυρίσματα, θυμόταν ότι τουλάχιστον η σκηνή της περιπλάνησης μετά την πτώση του αεροπλάνου γυρίστηκε στη Λήμνο.
Πρόκειται επομένως για δύο αντικρουόμενες μαρτυρίες ανθρώπων που συμμετείχαν στην ίδια την παραγωγή και όχι για κάτι που μπορεί σήμερα να παρουσιαστεί με βεβαιότητα ως λυμένο.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι πραγματικές Αμμοθίνες της Λήμνου δεν χρειάζονται κινηματογραφικό μύθο για να εντυπωσιάσουν. Το παράξενο αμμώδες τοπίο τους είναι από μόνο του ένας από τους πιο ξεχωριστούς φυσικούς προορισμούς του βόρειου Αιγαίου.
Πηγές:
