Δεν χρειάζεται πάντα ένα πινέλο για να δημιουργηθεί ένας πίνακας. Ο Αμερικανός καλλιτέχνης Holton Rower έγινε γνωστός για τα εντυπωσιακά «Pour Paintings» του, έργα στα οποία το χρώμα δεν απλώνεται με συμβατικές πινελιές αλλά χύνεται διαδοχικά πάνω σε ξύλινες επιφάνειες.
Το αποτέλεσμα μοιάζει με πολύχρωμους δακτυλίους, γεωλογικές τομές ή ψυχεδελικά κύματα. Η διαδικασία φαίνεται απλή, όμως πίσω της υπάρχει μια προσεκτική ισορροπία ανάμεσα στον έλεγχο του καλλιτέχνη και στις δυνάμεις που δεν μπορεί να προβλέψει απόλυτα.
Τι είναι το pour painting;
Ο όρος pour painting περιγράφει τεχνικές ζωγραφικής στις οποίες το ρευστό χρώμα χύνεται απευθείας πάνω σε μια επιφάνεια αντί να εφαρμόζεται κυρίως με πινέλο.
Η βαρύτητα, η ρευστότητα του χρώματος, η κλίση της επιφάνειας και ο τρόπος με τον οποίο τα διαφορετικά στρώματα συναντιούνται καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό το τελικό αποτέλεσμα.
Στην ευρύτερη κατηγορία του acrylic pouring υπάρχουν πολλές διαφορετικές μέθοδοι. Η τεχνική όμως που βλέπουμε στα συγκεκριμένα βίντεο είναι στενά συνδεδεμένη με τον τρόπο εργασίας του Holton Rower.
Πώς δημιουργεί τα έργα του ο Holton Rower;
Ο Rower τοποθετεί ξύλινες κατασκευές ή διαφορετικά επίπεδα πάνω σε μια βάση και αρχίζει να ρίχνει διαδοχικά ακρυλικά χρώματα από ψηλά.
Κάθε νέα ποσότητα χρώματος πιέζει τις προηγούμενες προς τα έξω. Καθώς οι στρώσεις κατεβαίνουν γύρω από τα διαφορετικά επίπεδα της κατασκευής, δημιουργούνται μεγάλοι ομόκεντροι σχηματισμοί που θυμίζουν τους δακτυλίους ενός κορμού δέντρου ή πολύχρωμες τοπογραφικές γραμμές.
Ορισμένα έργα του απαιτούν τεράστιες ποσότητες χρώματος. Ο ίδιος έχει γίνει γνωστός για τη χρήση δεκάδων γαλονιών σε μεγάλες συνθέσεις, όπου το χρώμα συσσωρεύεται σε παχιές στρώσεις πάνω στο ξύλο.
Είναι τυχαίο το αποτέλεσμα;
Μόνο εν μέρει. Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των Pour Paintings του Rower.
Ο καλλιτέχνης αποφασίζει ποια χρώματα θα χρησιμοποιήσει, τη σειρά με την οποία θα τα ρίξει, τις ποσότητες, τον ρυθμό και τη μορφή της ξύλινης επιφάνειας. Από τη στιγμή όμως που το χρώμα αρχίζει να ρέει, η βαρύτητα και οι φυσικές ιδιότητες του υλικού αποκτούν σημαντικό ρόλο.
Το τελικό σχέδιο επομένως δεν είναι ούτε πλήρως σχεδιασμένο ούτε εντελώς τυχαίο. Προκύπτει από τη συνεργασία της πρόθεσης του καλλιτέχνη με διαδικασίες που δεν μπορούν να ελεγχθούν μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια.
Γιατί ονομάζεται και «Tall Painting»;
Ο όρος «Tall Painting» έχει συνδεθεί με τον τρόπο που ο Rower δημιουργεί ορισμένα από αυτά τα έργα πάνω σε υπερυψωμένες, τρισδιάστατες κατασκευές.
Το χρώμα ξεκινά από το επάνω μέρος και κυλά προς τα χαμηλότερα επίπεδα. Έτσι η ίδια η κατασκευή καθορίζει την πορεία του και μετατρέπει τη βαρύτητα σε ουσιαστικό μέρος της δημιουργικής διαδικασίας.
Για αυτό τα έργα του δεν αντιμετωπίζονται πάντα απλώς ως επίπεδοι πίνακες. Ο ίδιος έχει περιγράψει τα Pour Paintings του και με όρους γλυπτικής, καθώς το πάχος, η συσσώρευση και η κίνηση του χρώματος δημιουργούν πραγματική τρισδιάστατη επιφάνεια.
Χρώμα, επανάληψη και ψυχεδελικά μοτίβα
Ένα από τα χαρακτηριστικά που κάνουν τα έργα του τόσο αναγνωρίσιμα είναι η χρήση έντονων, καθαρών χρωμάτων. Καθώς οι στρώσεις απλώνονται η μία γύρω από την άλλη, σχηματίζονται πολύχρωμες ζώνες με σχεδόν υπνωτικό ρυθμό.
Σε ορισμένα έργα οι μορφές θυμίζουν γεωλογικά στρώματα, τομές κορμών δέντρων ή κύματα. Σε άλλα, το αποτέλεσμα πλησιάζει περισσότερο στην ψυχεδελική αισθητική της δεκαετίας του 1960.
Η επανάληψη αποτελεί βασικό στοιχείο. Το ίδιο απλό βήμα, το χύσιμο μιας ακόμη ποσότητας χρώματος, επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά και σταδιακά μεταμορφώνει ολόκληρη την επιφάνεια.
Η δημιουργία γίνεται μέρος του ίδιου του έργου
Στην περίπτωση του Rower, ενδιαφέρον δεν έχει μόνο ο τελικός πίνακας αλλά και η διαδικασία της κατασκευής του. Το χρώμα κινείται αργά προς τις άκρες, καταπίνει προηγούμενα στρώματα και δημιουργεί νέες καμπύλες μπροστά στα μάτια του θεατή.
Για αυτό και τα time-lapse βίντεο των έργων του έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή. Μέσα σε λίγα λεπτά μπορεί κανείς να δει μια διαδικασία που διαφορετικά εξελίσσεται πολύ πιο αργά, μέχρι η ξύλινη κατασκευή να καλυφθεί από δεκάδες στρώσεις ακρυλικού χρώματος.
Απλό στη σύλληψη, δύσκολο να επαναληφθεί
Η βασική ιδέα μπορεί να περιγραφεί με λίγες λέξεις: ρίχνεις διαδοχικά χρώματα και αφήνεις τη βαρύτητα να τα απλώσει. Η πραγματική δημιουργία όμως είναι πολύ πιο σύνθετη.
Μικρές αλλαγές στη σύσταση του χρώματος, στην ποσότητα, στη σειρά των αποχρώσεων ή στη γεωμετρία της βάσης μπορούν να αλλάξουν εντελώς το αποτέλεσμα. Για αυτό δύο έργα που δημιουργούνται με την ίδια βασική μέθοδο δεν είναι ποτέ πραγματικά ίδια.
Και εκεί βρίσκεται μεγάλο μέρος της γοητείας των Pour Paintings του Holton Rower: ο καλλιτέχνης ξεκινά τη διαδικασία και θέτει τους κανόνες, αλλά στη συνέχεια αφήνει τη βαρύτητα και το ίδιο το υλικό να ολοκληρώσουν ένα μέρος της εικόνας.
