Στο χωριό Szymbark της βόρειας Πολωνίας υπάρχει ένα σπίτι που μοιάζει σαν να το σήκωσε ένας γίγαντας και να το άφησε ανάποδα πάνω στη στέγη του. Οι πόρτες, τα παράθυρα, τα έπιπλα και ολόκληρη η εσωτερική διαρρύθμιση έχουν αναστραφεί.
Το περίφημο Dom do Góry Nogami, δηλαδή «Σπίτι Ανάποδα», είναι μία από τις πιο γνωστές ατραξιόν της περιοχής της Κασουβίας και έχει σχεδιαστεί όχι μόνο για να εντυπωσιάζει αλλά και για να προκαλεί σκέψη.
Πού βρίσκεται το ανάποδο σπίτι;
Το σπίτι βρίσκεται στο Szymbark, ένα χωριό της Κασουβίας στη βόρεια Πολωνία, μέσα στο Centrum Edukacji i Promocji Regionu, γνωστό ως CEPR.
Το συγκρότημα περιλαμβάνει διάφορα αξιοθέατα που συνδέονται με την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής, όπως παραδοσιακά σπίτια, ιστορικές εκθέσεις και κατασκευές από ξύλο.
Το ανάποδο σπίτι είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία του.
Ποιος δημιούργησε το σπίτι;
Το έργο συνδέεται με τον Πολωνό επιχειρηματία και δημιουργό Daniel Czapiewski και ολοκληρώθηκε το 2007.
Δεν σχεδιάστηκε μόνο ως ένα διασκεδαστικό τουριστικό τέχνασμα. Ο Czapiewski ήθελε να χρησιμοποιήσει την ανατροπή του κτιρίου ως σύμβολο ενός κόσμου στον οποίο οι αξίες και η κανονικότητα έχουν «έρθει τα πάνω κάτω».
Το ίδιο το CEPR περιγράφει σήμερα το σπίτι ως μια αλληγορία του σύγχρονου κόσμου, όπου η παράδοση και το σύστημα αξιών έχουν ανατραπεί.
Η σχέση του με την κομμουνιστική περίοδο της Πολωνίας
Μία από τις σημαντικότερες ερμηνείες του έργου συνδέεται με την ιστορία της Πολωνίας κατά τον κομμουνισμό.
Ο Daniel Czapiewski είχε αναφέρει ότι το σπίτι συμβολίζει έναν κόσμο που είχε ανατραπεί από το πολιτικό σύστημα της εποχής. Γι’ αυτό και το εσωτερικό παραπέμπει σε κατοικία των δεκαετιών του 1970 και του 1980.
Η κατασκευή λειτουργεί έτσι ταυτόχρονα ως τουριστικό αξιοθέατο και ως συμβολικό έργο.
Το σπίτι είναι πραγματικά χτισμένο ανάποδα
Δεν πρόκειται απλώς για ένα κανονικό σπίτι με έπιπλα κολλημένα στο ταβάνι. Ολόκληρο το ξύλινο κτίριο έχει κατασκευαστεί έτσι ώστε να φαίνεται ότι στηρίζεται στη στέγη του.
Η είσοδος γίνεται από σημείο που κανονικά θα βρισκόταν κοντά στη στέγη και οι επισκέπτες κινούνται πάνω σε επιφάνειες που αντιστοιχούν στα ταβάνια ενός κανονικού σπιτιού.
Στο εσωτερικό, τραπέζια, καρέκλες, κρεβάτια και άλλα αντικείμενα βρίσκονται στην «ανάποδη» θέση τους.
Γιατί μπορεί να προκαλέσει ζάλη;
Ένα από τα πιο παράξενα χαρακτηριστικά του σπιτιού είναι ότι αρκετοί επισκέπτες αναφέρουν αποπροσανατολισμό ή ζάλη.
Ο λόγος είναι ότι τα μάτια βλέπουν έναν χώρο που μοιάζει λάθος σε σχέση με όσα γνωρίζει ο εγκέφαλος για τη βαρύτητα και την ισορροπία.
Παράλληλα, ορισμένες επιφάνειες δεν είναι απολύτως οριζόντιες, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι το σώμα «γέρνει» ενώ ο επισκέπτης προσπαθεί να περπατήσει κανονικά.
Το ίδιο το CEPR αναφέρει ότι η επίσκεψη μπορεί να προκαλέσει έντονη αίσθηση διαταραχής της ισορροπίας.
Τι βλέπει κάποιος στο εσωτερικό;
Το εσωτερικό μοιάζει με ένα κανονικά επιπλωμένο σπίτι, μόνο που όλα βρίσκονται σε λάθος θέση.
Τα έπιπλα φαίνεται να κρέμονται πάνω από το κεφάλι των επισκεπτών, ενώ παράθυρα και άλλα στοιχεία βρίσκονται σε ύψη που δεν περιμένει το μάτι.
Η διακόσμηση έχει επίσης αναφορές στην εποχή της κομμουνιστικής Πολωνίας, ενισχύοντας τον ιστορικό συμβολισμό του κτιρίου.
Γιατί η εμπειρία φαίνεται τόσο παράξενη;
Ο εγκέφαλός μας έχει μάθει να περιμένει ότι τα δάπεδα είναι επίπεδα, τα φωτιστικά βρίσκονται πάνω από το κεφάλι μας και τα έπιπλα πατούν στο έδαφος.
Μέσα στο συγκεκριμένο σπίτι σχεδόν όλα αυτά τα σημάδια αντιστρέφονται. Τα μάτια στέλνουν μία εικόνα, ενώ το σύστημα ισορροπίας του σώματος στέλνει διαφορετική πληροφορία.
Γι’ αυτό η επίσκεψη είναι συχνά πιο έντονη απ’ όσο δείχνουν οι φωτογραφίες.
Το ανάποδο σπίτι είναι μόνο ένα μέρος του CEPR
Όποιος επισκεφθεί το Szymbark δεν περιορίζεται μόνο στο συγκεκριμένο κτίριο.
Στο ίδιο συγκρότημα υπάρχουν μεταξύ άλλων το Dom Sybiraka, εκθέσεις σχετικές με την ιστορία των Κασουβίων, παραδοσιακά κτίρια, ξύλινες κατασκευές και άλλα πολιτιστικά αξιοθέατα.
Σύμφωνα με το ίδιο το CEPR, για μια σχετικά άνετη περιήγηση σε ολόκληρο τον χώρο χρειάζονται περίπου 2 έως 3 ώρες.
Πόσο κοστίζει η επίσκεψη;
Με βάση τον τρέχοντα επίσημο τιμοκατάλογο του CEPR, το κανονικό εισιτήριο για το συγκρότημα κοστίζει 50 PLN ανά άτομο.
Υπάρχουν επίσης οικογενειακά, ομαδικά και άλλα είδη εισιτηρίων, ενώ τα παιδιά έως 6 ετών εισέρχονται δωρεάν όταν δεν πρόκειται για οργανωμένη ομάδα.
Οι τιμές μπορεί να αλλάξουν, επομένως είναι χρήσιμο να γίνεται έλεγχος της επίσημης ιστοσελίδας πριν από την επίσκεψη.
Χρειάζεται κράτηση;
Για τους μεμονωμένους επισκέπτες, τα εισιτήρια πωλούνται στην είσοδο του Κέντρου. Η επίσημη ιστοσελίδα αναφέρει ότι τα εισιτήρια αγοράζονται μόνο επιτόπου από τα ταμεία.
Οι οργανωμένες ομάδες μπορούν να επικοινωνούν νωρίτερα με το CEPR για κρατήσεις ξεναγών και οργανωμένες επισκέψεις.
Ποιες είναι οι ώρες λειτουργίας;
Οι ώρες λειτουργίας μπορούν να μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή.
Τη στιγμή της τελευταίας ενημέρωσης, το CEPR αναφέρει:
- Δευτέρα–Παρασκευή: 10:00–17:00
- Σάββατο–Κυριακή: 10:00–18:00
Ο τελευταίος ξεναγός ξεκινά την περιήγηση μία ώρα πριν από το κλείσιμο. Πριν από οποιοδήποτε ταξίδι είναι καλύτερο να ελέγχεται ο τρέχων τιμοκατάλογος και το ωράριο στην επίσημη ιστοσελίδα.
Είναι κατάλληλο για παιδιά;
Το CEPR παρουσιάζει το ανάποδο σπίτι ως εμπειρία τόσο για ενηλίκους όσο και για παιδιά.
Το παράξενο περιβάλλον και οι φωτογραφικές ψευδαισθήσεις συνήθως τραβούν ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των μικρότερων επισκεπτών.
Επειδή όμως η ανατροπή της προοπτικής μπορεί να προκαλέσει ζάλη, όποιος έχει έντονη ευαισθησία στην ισορροπία καλό είναι να κινηθεί προσεκτικά ή να περιορίσει τον χρόνο παραμονής του μέσα στο σπίτι.
Ένα σπίτι που είναι κάτι περισσότερο από φωτογραφικό κόλπο
Σήμερα υπάρχουν ανάποδα σπίτια σε πολλές χώρες, όμως εκείνο του Szymbark ξεχωρίζει επειδή δημιουργήθηκε με συγκεκριμένο συμβολικό υπόβαθρο.
Με την πρώτη ματιά είναι μια διασκεδαστική κατασκευή που προσφέρεται για εντυπωσιακές φωτογραφίες. Από πίσω όμως υπάρχει η ιδέα ενός κόσμου όπου όσα θεωρούμε σταθερά μπορούν ξαφνικά να ανατραπούν.
Και ίσως αυτός είναι ο λόγος που, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την κατασκευή του, εξακολουθεί να είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αξιοθέατα του Szymbark.
Πηγές:
