Το έλαιο καρύδας χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια σε κρέμες, λάδια σώματος, καθαριστικά και άλλα προϊόντα περιποίησης. Η πλούσια λιπαρή του σύνθεση μπορεί να βοηθήσει ιδιαίτερα ένα ξηρό δέρμα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλο για κάθε τύπο επιδερμίδας ή για κάθε χρήση.
Τα καλύτερα τεκμηριωμένα οφέλη του σχετίζονται κυρίως με την ενυδάτωση και την υποστήριξη του δερματικού φραγμού. Αντίθετα, ισχυρισμοί ότι θεραπεύει ακμή, ψωρίαση ή ρυτίδες χρειάζονται πολύ μεγαλύτερη επιφύλαξη.
Τι είναι το έλαιο καρύδας;
Το έλαιο καρύδας παράγεται από το σαρκώδες μέρος της καρύδας και αποτελείται κυρίως από κορεσμένα λιπαρά οξέα. Ένα από τα σημαντικότερα είναι το λαυρικό οξύ, ενώ περιέχει επίσης άλλα λιπαρά οξέα όπως μυριστικό, καπρυλικό και παλμιτικό.
Στα καλλυντικά χρησιμοποιείται κυρίως ως μαλακτικό συστατικό. Δηλαδή βοηθά να γίνει η επιφάνεια του δέρματος πιο απαλή και να περιοριστεί η απώλεια υγρασίας.
Μπορεί πραγματικά να ενυδατώσει το δέρμα;
Ναι, αυτή είναι μία από τις καλύτερα τεκμηριωμένες χρήσεις του. Σε μικρή τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη σε άτομα με ήπια έως μέτρια ξηροδερμία, το παρθένο έλαιο καρύδας βελτίωσε την ενυδάτωση του δέρματος σε βαθμό συγκρίσιμο με το mineral oil.
Αυτό το κάνει ιδιαίτερα ενδιαφέρον για ξηρές περιοχές του σώματος, όπως:
- χέρια,
- αγκώνες,
- γόνατα,
- κνήμες,
- άλλες περιοχές που παρουσιάζουν τραχιά ή ξηρή υφή.
Η εφαρμογή μετά το μπάνιο, όταν το δέρμα παραμένει ελαφρώς υγρό, μπορεί να βοηθήσει στη συγκράτηση περισσότερου νερού στην επιφάνειά του.
Έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες;
Υπάρχουν εργαστηριακές μελέτες που έχουν δείξει αντιφλεγμονώδη δράση του παρθένου ελαίου καρύδας και πιθανή θετική επίδραση σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τον δερματικό φραγμό.
Χρειάζεται όμως να ξεχωρίζουμε τα εργαστηριακά ευρήματα από τα αποδεδειγμένα θεραπευτικά αποτελέσματα στον άνθρωπο. Δεν μπορούμε να συμπεράνουμε από αυτά ότι το έλαιο καρύδας αποτελεί θεραπεία για όλες τις φλεγμονώδεις παθήσεις του δέρματος.
Τι γνωρίζουμε για το έκζεμα;
Υπάρχουν κλινικά δεδομένα για τη χρήση παρθένου ελαίου καρύδας σε ήπια έως μέτρια ατοπική δερματίτιδα. Μία τυχαιοποιημένη μελέτη σε παιδιά κατέγραψε βελτίωση ορισμένων δεικτών της νόσου και του δερματικού φραγμού.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το λάδι καρύδας αντικαθιστά τη θεραπεία που έχει συστήσει δερματολόγος. Το έκζεμα είναι χρόνια φλεγμονώδης πάθηση και μπορεί να χρειάζεται ειδική φαρμακευτική αγωγή.
Βοηθά στην ακμή;
Το έλαιο καρύδας δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως θεραπεία για την ακμή. Παρότι το λαυρικό οξύ έχει μελετηθεί για αντιμικροβιακές ιδιότητες, αυτό δεν σημαίνει ότι η επάλειψη καθαρού coconut oil στο πρόσωπο αντιμετωπίζει την ακμή.
Για δέρμα με τάση για σπυράκια, οι δερματολόγοι συνιστούν γενικά προϊόντα που αναγράφουν:
- oil-free,
- non-comedogenic,
- won’t clog pores.
Αν έχεις λιπαρό ή ακνεϊκό δέρμα, το καθαρό έλαιο καρύδας δεν είναι η πιο προβλέψιμη επιλογή για καθημερινή ενυδάτωση του προσώπου. Ένα προϊόν σχεδιασμένο ειδικά ώστε να μην φράζει τους πόρους είναι συνήθως ασφαλέστερο σημείο εκκίνησης.
Μπορεί να μειώσει τις ρυτίδες;
Δεν υπάρχουν επαρκή κλινικά δεδομένα για να υποστηρίζεται ότι το έλαιο καρύδας μειώνει από μόνο του τις ρυτίδες ή αναστρέφει τη γήρανση του δέρματος.
Ένα καλά ενυδατωμένο δέρμα μπορεί να φαίνεται προσωρινά πιο λείο και οι λεπτές γραμμές ξηρότητας να είναι λιγότερο εμφανείς. Αυτό όμως διαφέρει από πραγματική αντιγηραντική θεραπεία.
Για την πρόληψη της πρόωρης φωτογήρανσης, η καθημερινή προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία παραμένει πολύ σημαντικότερη.
Προϊόντα σώματος με έλαιο καρύδας
Το έλαιο καρύδας συναντάται σε πολλές διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων.
Κρέμες και body butters
Μπορούν να είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για ξηρή επιδερμίδα, επειδή συνδυάζουν το έλαιο καρύδας με υγραντικά και άλλα μαλακτικά συστατικά.
Η συνολική φόρμουλα είναι σημαντικότερη από το αν το coconut oil βρίσκεται απλώς στη λίστα συστατικών.
Λάδια σώματος
Το καθαρό έλαιο ή ένα body oil που το περιέχει μπορεί να εφαρμοστεί μετά το μπάνιο σε ελαφρώς νωπό δέρμα.
Δεν απορροφάται απαραίτητα «χωρίς λιπαρότητα» σε όλους. Η αίσθηση εξαρτάται από την ποσότητα, τη σύνθεση και τον τύπο δέρματος.
Καθαριστικά και αφρόλουτρα
Ένα αφρόλουτρο που περιέχει έλαιο καρύδας μπορεί να έχει πιο μαλακτική αίσθηση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα σαπούνια με coconut oil είναι αυτομάτως ήπια.
Ο τρόπος παρασκευής, τα επιφανειοδραστικά, το pH, τα αρώματα και τα υπόλοιπα συστατικά καθορίζουν επίσης πόσο ήπιο είναι ένα καθαριστικό.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ντεμακιγιάζ;
Τα έλαια μπορούν να διαλύουν λιποδιαλυτά προϊόντα μακιγιάζ, επομένως το έλαιο καρύδας μπορεί πράγματι να απομακρύνει ορισμένα foundations, κραγιόν ή αδιάβροχα προϊόντα.
Δεν σημαίνει όμως ότι είναι η καλύτερη λύση για κάθε πρόσωπο. Αν υπάρχει ακμή ή τάση για φραγμένους πόρους, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται καθαριστικό ή cleansing oil που έχει σχεδιαστεί ειδικά για το πρόσωπο και να ξεπλένεται σωστά.
Στην περιοχή των ματιών πρέπει επίσης να χρησιμοποιούνται μόνο προϊόντα που είναι κατάλληλα για αυτή τη χρήση και να αποφεύγεται η άμεση επαφή με το μάτι.
Το «βιολογικό» έλαιο είναι καλύτερο για το δέρμα;
Όχι απαραίτητα. Η ένδειξη «βιολογικό» αφορά κυρίως τον τρόπο παραγωγής και δεν αποδεικνύει ότι ένα καλλυντικό είναι ασφαλέστερο, λιγότερο ερεθιστικό ή αποτελεσματικότερο.
Ο FDA επισημαίνει ότι η προέλευση ενός συστατικού δεν καθορίζει από μόνη της την ασφάλειά του. Ένα φυσικό ή φυτικό συστατικό μπορεί επίσης να προκαλέσει αλλεργία ή ερεθισμό.
Γι’ αυτό είναι προτιμότερο να εξετάζεις ολόκληρη τη σύνθεση και το αν το προϊόν είναι κατάλληλο για τον συγκεκριμένο τύπο δέρματος.
Χρειάζεται προσοχή με τα αιθέρια έλαια
Δεν είναι απαραίτητο να προσθέτεις αιθέρια έλαια στο coconut oil για να γίνει «καλύτερο» προϊόν περιποίησης.
Ορισμένα αιθέρια έλαια και αρωματικά φυτικά συστατικά μπορούν να προκαλέσουν:
- ερεθισμό,
- αλλεργική δερματίτιδα,
- κνησμό,
- ερυθρότητα,
- σε ορισμένες περιπτώσεις φωτοευαισθησία.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ευαίσθητο δέρμα ή σε άτομα με έκζεμα.
Είναι καλό να αναμειγνύεται με αλόη ή μέλι;
Δεν υπάρχει ανάγκη να δημιουργούνται σπιτικά μίγματα για να αξιοποιηθούν τα οφέλη του ελαίου καρύδας. Η ανάμειξη συστατικών στο σπίτι δεν εξασφαλίζει σωστή συγκέντρωση, σταθερότητα ή μικροβιολογική ασφάλεια.
Αν επιθυμείς αλόη, μέλι ή άλλα συστατικά στη ρουτίνα σου, είναι πιο προβλέψιμο να χρησιμοποιήσεις προϊόντα που έχουν διαμορφωθεί και συντηρηθεί κατάλληλα.
Πώς χρησιμοποιείται στο σώμα;
Για ξηρό δέρμα μπορείς να εφαρμόσεις μικρή ποσότητα σε καθαρό, ελαφρώς υγρό δέρμα μετά το μπάνιο.
- Χρησιμοποίησε αρχικά μικρή ποσότητα.
- Εφάρμοσέ τη κυρίως στις ξηρές περιοχές.
- Παρακολούθησε πώς αντιδρά το δέρμα.
- Διέκοψε τη χρήση αν εμφανιστούν επίμονος κνησμός, ερυθρότητα ή εξάνθημα.
Αν χρησιμοποιείς προϊόν που περιέχει coconut oil αντί για καθαρό λάδι, ακολούθησε τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Χρειάζεται patch test;
Αν έχεις ιστορικό ευαισθησίας ή αλλεργικών αντιδράσεων, μπορείς να δοκιμάσεις πρώτα μικρή ποσότητα σε περιορισμένη περιοχή του δέρματος πριν τη γενικευμένη εφαρμογή.
Ένα δοκιμαστικό τεστ δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν θα εμφανιστεί ποτέ αντίδραση, αλλά μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστεί ένας άμεσος ερεθισμός πριν το προϊόν εφαρμοστεί σε μεγάλη περιοχή.
Για ποιους είναι πιο κατάλληλο;
Το έλαιο καρύδας έχει περισσότερο νόημα ως μαλακτικό για ξηρό δέρμα του σώματος. Μπορεί επίσης να αποτελεί συστατικό μιας καλά σχεδιασμένης ενυδατικής φόρμουλας.
Χρειάζεται περισσότερη προσοχή:
- σε πολύ λιπαρό ή ακνεϊκό πρόσωπο,
- σε άτομα που εμφανίζουν συχνά φραγμένους πόρους,
- σε γνωστή αλλεργία στην καρύδα ή σε συστατικά του προϊόντος,
- σε δέρμα που εμφανίζει ερεθισμό μετά την εφαρμογή.
Τι αξίζει τελικά να θυμάσαι;
Το έλαιο καρύδας δεν είναι ούτε «θαυματουργό» ούτε άχρηστο. Υπάρχουν πραγματικά στοιχεία ότι μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό μαλακτικό και ενυδατικό, ιδιαίτερα σε ξηρό δέρμα.
Δεν υπάρχουν όμως επαρκείς λόγοι να παρουσιάζεται ως θεραπεία για ακμή, ψωρίαση ή γήρανση ούτε ως ιδανική επιλογή για κάθε πρόσωπο. Η σωστή χρήση εξαρτάται από τον τύπο δέρματος, τη συνολική σύνθεση του προϊόντος και την αντίδραση της επιδερμίδας.
Πηγές:
- PubMed – Virgin coconut oil compared with mineral oil for xerosis
- PubMed – Virgin coconut oil in mild to moderate atopic dermatitis
- PubMed – Anti-inflammatory and skin protective properties of virgin coconut oil
- American Academy of Dermatology – Acne and oil-free skin care
- FDA – Using Cosmetics Safely
