Ένα πρόσωπο μπορεί να γυαλίζει, να έχει εμφανές σμήγμα και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι «τραβάει» ή να παρουσιάζει ξηρότητα και ερεθισμό. Αυτό δεν είναι αντίφαση: η λιπαρότητα και η ενυδάτωση του δέρματος είναι δύο διαφορετικά πράγματα.
Το σμήγμα προέρχεται από τους σμηγματογόνους αδένες, ενώ η ενυδάτωση αφορά κυρίως το νερό που συγκρατεί η εξωτερική στιβάδα της επιδερμίδας και την κατάσταση του δερματικού φραγμού. Για αυτό ακόμη και ένα λιπαρό δέρμα μπορεί να χρειάζεται ενυδατική φροντίδα.
Πώς γίνεται ένα δέρμα να είναι λιπαρό και αφυδατωμένο;
Το λιπαρό δέρμα χαρακτηρίζεται από αυξημένη παραγωγή και παρουσία σμήγματος στην επιφάνεια. Η ενυδάτωση, αντίθετα, σχετίζεται με το πόσο νερό συγκρατεί η κεράτινη στιβάδα και με το πόσο αποτελεσματικά ο δερματικός φραγμός περιορίζει την απώλεια νερού.
Αυτές οι δύο λειτουργίες μπορούν να μεταβάλλονται ανεξάρτητα. Έτσι, ένα άτομο μπορεί να έχει αρκετό σμήγμα αλλά ταυτόχρονα διαταραγμένο φραγμό ή αυξημένη απώλεια νερού από την επιδερμίδα.
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του λιπαρού δέρματος;
Το λιπαρό δέρμα συνδέεται συνήθως με αυξημένη παραγωγή σμήγματος και μπορεί να παρουσιάζει:
- Έντονη γυαλάδα: ιδιαίτερα στη ζώνη Τ, δηλαδή μέτωπο, μύτη και πηγούνι.
- Πιο εμφανείς πόρους: κυρίως σε περιοχές με μεγαλύτερη δραστηριότητα σμηγματογόνων αδένων.
- Τάση για φαγέσωρες: όπως μαύρα και λευκά στίγματα.
- Μεγαλύτερη πιθανότητα ακμής: χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι κάθε λιπαρό δέρμα θα εμφανίσει ακμή.
Η παραγωγή σμήγματος επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η γενετική προδιάθεση, οι ορμόνες, η ηλικία και άλλοι βιολογικοί παράγοντες.
Η αφυδάτωση προκαλεί περισσότερο σμήγμα;
Δεν είναι σωστό να λέμε ότι κάθε αφυδατωμένο δέρμα «αντιδρά» παράγοντας περισσότερο λάδι. Η ρύθμιση των σμηγματογόνων αδένων είναι πιο σύνθετη και επηρεάζεται κυρίως από ορμονικούς, γενετικούς και μεταβολικούς μηχανισμούς.
Ωστόσο, πολύ επιθετικά καθαριστικά ή θεραπείες που ξηραίνουν το δέρμα μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό και να κάνουν ένα ήδη λιπαρό δέρμα να αισθάνεται άβολο. Για αυτό το ζητούμενο δεν είναι να «στεγνώσετε» το πρόσωπο όσο περισσότερο γίνεται, αλλά να διατηρήσετε ισορροπία ανάμεσα στον έλεγχο της λιπαρότητας και στην προστασία του δερματικού φραγμού.
Ποιοι παράγοντες μπορούν να αυξήσουν την ξηρότητα και την απώλεια νερού;
Πολύ δυνατός καθαρισμός
Καθαριστικά που αφήνουν το δέρμα να τραβάει ή πολύ συχνό πλύσιμο μπορούν να αφαιρέσουν επιφανειακά λιπίδια και να αυξήσουν τον ερεθισμό.
Η American Academy of Dermatology συνιστά για λιπαρό δέρμα ήπιο καθαρισμό και αποφυγή έντονου τριψίματος.
Θεραπείες κατά της ακμής
Συστατικά όπως benzoyl peroxide, σαλικυλικό οξύ, adapalene, tretinoin και άλλα ρετινοειδή μπορούν να προκαλέσουν ξηρότητα ή ερεθισμό, ιδιαίτερα στην αρχή της χρήσης.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μια κατάλληλη ενυδατική μπορεί να βοηθήσει το δέρμα να ανεχτεί καλύτερα τη θεραπεία.
Κρύος ή ξηρός αέρας
Χαμηλή υγρασία, θέρμανση και κλιματισμός μπορούν να αυξήσουν την απώλεια νερού από το δέρμα και να εντείνουν την αίσθηση ξηρότητας.
Υπερβολική απολέπιση
Η πολύ συχνή χρήση οξέων, scrub ή πολλών δραστικών προϊόντων μαζί μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα, τσούξιμο και διαταραχή του δερματικού φραγμού.
Ποια σημάδια μπορεί να δείχνουν ότι το δέρμα χρειάζεται περισσότερη ενυδάτωση;
Ο όρος «αφυδατωμένο δέρμα» χρησιμοποιείται συχνά στην κοσμετολογία για να περιγράψει επιδερμίδα με χαμηλή περιεκτικότητα σε νερό. Δεν αποτελεί ξεχωριστή ιατρική διάγνωση.
Πιθανά σημάδια είναι:
- Αίσθημα τραβήγματος μετά το πλύσιμο.
- Θαμπή ή τραχιά υφή.
- Λεπτό ξεφλούδισμα παράλληλα με γυαλάδα σε άλλες περιοχές.
- Τσούξιμο όταν εφαρμόζονται προϊόντα που παλαιότερα ήταν ανεκτά.
- Λεπτές γραμμές ξηρότητας που φαίνονται περισσότερο όταν το δέρμα είναι αφυδατωμένο.
Οι σκουρόχρωμες κηλίδες, αντίθετα, δεν αποτελούν χαρακτηριστικό σημάδι αφυδάτωσης και μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες.
Πώς να ενυδατώσετε ένα λιπαρό δέρμα χωρίς να το βαραίνετε
Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε μια πολύ πλούσια κρέμα αν δεν σας ταιριάζει. Συχνά μια ελαφριά lotion ή gel ενυδατική είναι πιο άνετη.
Χρήσιμα συστατικά μπορεί να είναι:
- Γλυκερίνη: λειτουργεί ως υγραντικός παράγοντας και βοηθά στη συγκράτηση νερού στην κεράτινη στιβάδα.
- Υαλουρονικό οξύ: βοηθά στην επιφανειακή ενυδάτωση.
- Κεραμίδια: αποτελούν σημαντικό μέρος των λιπιδίων του δερματικού φραγμού.
- Νιασιναμίδη: χρησιμοποιείται σε πολλές φόρμουλες και μπορεί να βοηθήσει στη λειτουργία του δερματικού φραγμού και στον έλεγχο της λιπαρότητας σε ορισμένα άτομα.
Αν έχετε τάση για ακμή, προϊόντα με ένδειξη «non-comedogenic» ή «won’t clog pores» μπορεί να είναι χρήσιμη επιλογή.
Πρέπει να πλένετε το πρόσωπο δύο φορές την ημέρα;
Όχι απαραίτητα όλοι με τον ίδιο τρόπο. Για λιπαρό δέρμα, η American Academy of Dermatology προτείνει καθαρισμό έως δύο φορές την ημέρα και μετά από έντονη εφίδρωση.
Αν όμως το πρωινό πλύσιμο με καθαριστικό σας αφήνει το πρόσωπο πολύ ξηρό ή ερεθισμένο, μπορεί να χρειάζεται πιο ήπιο προϊόν ή διαφορετική συχνότητα.
Το σημαντικό είναι να μην τρίβετε έντονα το δέρμα και να μην χρησιμοποιείτε πολύ ισχυρά καθαριστικά μόνο και μόνο επειδή υπάρχει λιπαρότητα.
Πρέπει να αποφεύγετε όλα τα προϊόντα με αλκοόλη;
Όχι. Δεν είναι όλες οι αλκοόλες ίδιες. Ορισμένες πτητικές αλκοόλες μπορούν να είναι ερεθιστικές ή ξηραντικές για ευαίσθητο δέρμα όταν υπάρχουν σε υψηλές συγκεντρώσεις.
Άλλες, όμως, όπως οι λιπαρές αλκοόλες, χρησιμοποιούνται ως μαλακτικά ή σταθεροποιητές και δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Για αυτό δεν αρκεί να βλέπετε τη λέξη «alcohol» στη λίστα συστατικών για να απορρίψετε ένα προϊόν.
Το νερό που πίνετε διορθώνει την αφυδάτωση του δέρματος;
Η επαρκής πρόσληψη υγρών είναι σημαντική για τη γενικότερη υγεία και για την αποφυγή συστηματικής αφυδάτωσης. Δεν είναι όμως σωστό να θεωρούμε ότι περισσότερα ποτήρια νερού θα διορθώσουν από μόνα τους έναν διαταραγμένο δερματικό φραγμό.
Για την καθημερινή ξηρότητα, μεγαλύτερη άμεση σημασία έχουν ο ήπιος καθαρισμός, η κατάλληλη ενυδατική και η αποφυγή προϊόντων που προκαλούν ερεθισμό.
Μπορεί η αφυδάτωση να προκαλέσει ακμή;
Δεν αποτελεί από μόνη της αποδεδειγμένη αιτία ακμής. Η ακμή είναι πολυπαραγοντική κατάσταση και σχετίζεται με αυξημένη παραγωγή σμήγματος, απόφραξη του θυλάκου, μικροβιακούς και φλεγμονώδεις μηχανισμούς.
Αυτό που μπορεί να συμβεί είναι ότι μια πολύ επιθετική ρουτίνα κατά της λιπαρότητας ή της ακμής προκαλεί έντονη ξηρότητα και ερεθισμό, κάνοντας το δέρμα να αισθάνεται χειρότερα.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ένα λιπαρό δέρμα να χρειάζεται ενυδατική;
Ναι. Το σμήγμα δεν είναι το ίδιο πράγμα με το νερό της κεράτινης στιβάδας. Αν το δέρμα αισθάνεται ξηρό ή χρησιμοποιείτε προϊόντα για ακμή που προκαλούν ερεθισμό, μια ελαφριά ενυδατική μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη.
Η ενυδατική θα κάνει το δέρμα πιο λιπαρό;
Όχι απαραίτητα. Επιλέξτε μια ελαφριά φόρμουλα που ταιριάζει στο δέρμα σας. Αν έχετε τάση για ακμή, αναζητήστε προϊόντα που αναγράφονται ως oil-free ή non-comedogenic.
Πώς καταλαβαίνω αν η ρουτίνα μου είναι πολύ επιθετική;
Επίμονο τσούξιμο, ξεφλούδισμα, ερυθρότητα, τραχύτητα ή αίσθημα τραβήγματος μπορεί να σημαίνουν ότι χρειάζεται να μειώσετε τη συχνότητα απολέπισης ή άλλων δραστικών προϊόντων.
Πρέπει να σταματήσω τη θεραπεία ακμής αν ξηραίνει το δέρμα;
Όχι απαραίτητα. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει μια σωστή ενυδατική ή αλλαγή στη συχνότητα εφαρμογής. Αν ο ερεθισμός είναι έντονος ή επίμονος, μιλήστε με δερματολόγο πριν αλλάξετε συνταγογραφημένη θεραπεία.
Πότε χρειάζεται δερματολόγος;
Αν υπάρχει επίμονη ερυθρότητα, έντονος κνησμός, κάψιμο, εξάνθημα, σοβαρή ακμή ή ξηρότητα που δεν βελτιώνεται με ήπια φροντίδα, χρειάζεται αξιολόγηση ώστε να αποκλειστούν καταστάσεις όπως δερματίτιδα ή άλλη δερματική πάθηση.
Λιπαρότητα και ενυδάτωση δεν είναι το ίδιο πράγμα
Το γεγονός ότι το δέρμα γυαλίζει δεν σημαίνει ότι πρέπει να το «στεγνώσετε» όσο περισσότερο γίνεται. Ένα λιπαρό δέρμα μπορεί ταυτόχρονα να χρειάζεται καλύτερη υποστήριξη του δερματικού φραγμού και κατάλληλη ενυδάτωση.
Η πιο ισορροπημένη προσέγγιση είναι ήπιος καθαρισμός, ελαφριά ενυδατική όταν χρειάζεται, αντηλιακή προστασία και προσεκτική χρήση απολεπιστικών ή προϊόντων κατά της ακμής. Ο στόχος δεν είναι να εξαφανιστεί κάθε ίχνος σμήγματος, αλλά να παραμένει το δέρμα άνετο και υγιές.
Πηγές:
