Η γυμναστική μετά τα 50 δεν αφορά μόνο τη φυσική κατάσταση ή τον έλεγχο του βάρους. Η τακτική κίνηση συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία, διατήρηση της μυϊκής δύναμης, καλύτερη λειτουργικότητα και θετικές επιδράσεις στη διάθεση.
Για χρόνια, πολλά από αυτά τα συναισθήματα αποδίδονταν σχεδόν αποκλειστικά στις ενδορφίνες. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη: η άσκηση επηρεάζει πολλούς βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τον πόνο, το στρες, τη διάθεση και την αίσθηση ευεξίας.
Τι ακριβώς είναι οι ενδορφίνες
Οι ενδορφίνες είναι ενδογενή οπιοειδή πεπτίδια που παράγει ο οργανισμός και συνδέονται με υποδοχείς του οπιοειδούς συστήματος. Συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, στη ρύθμιση της αντίληψης του πόνου και στην απόκριση του οργανισμού σε διαφορετικές μορφές στρες.
Η σωματική άσκηση μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα της β-ενδορφίνης, αλλά η απόκριση δεν είναι ίδια σε όλες τις δραστηριότητες ούτε σε όλους τους ανθρώπους. Παίζουν ρόλο η ένταση, η διάρκεια της προπόνησης και η φυσική κατάσταση του ατόμου. Για τον λόγο αυτό δεν υπάρχει ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο ποσοστό κατά το οποίο «αυξάνονται πάντα» οι ενδορφίνες ύστερα από συγκεκριμένα λεπτά άσκησης.
Οι ενδορφίνες δεν εξηγούν μόνες τους την καλή διάθεση
Η γνωστή έκφραση «ορμόνες της ευτυχίας» είναι εύκολη στην κατανόηση, αλλά απλοποιεί αρκετά αυτό που πραγματικά συμβαίνει στον οργανισμό. Η βελτίωση της διάθεσης μετά την άσκηση δεν φαίνεται να προέρχεται από έναν μόνο μηχανισμό.
Έρευνες έχουν στρέψει το ενδιαφέρον και στα ενδοκανναβινοειδή, φυσικές ουσίες που παράγει ο ίδιος ο οργανισμός. Μελέτες σε ανθρώπους έχουν παρατηρήσει αύξηση ορισμένων ενδοκανναβινοειδών μετά από αερόβια άσκηση, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι συμμετέχουν στην ευφορία και στη μείωση του άγχους που μπορεί να εμφανιστούν μετά από άσκηση αντοχής.
Αυτό σημαίνει ότι το γνωστό «runner’s high» δεν πρέπει να αποδίδεται απλώς σε μια ξαφνική έκρηξη ενδορφινών. Πιθανότατα αποτελεί αποτέλεσμα της συνεργασίας περισσότερων νευροβιολογικών συστημάτων.
Γιατί η άσκηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τα 50
Με την πάροδο της ηλικίας μπορεί σταδιακά να μειώνεται η μυϊκή μάζα και η δύναμη, ενώ μεταβάλλονται επίσης η οστική πυκνότητα και η φυσική αντοχή. Η αδράνεια μπορεί να επιταχύνει ορισμένες από αυτές τις αλλαγές.
Η συστηματική σωματική δραστηριότητα βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής δύναμης, της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας και της ανεξαρτησίας στις καθημερινές δραστηριότητες. Η προπόνηση ενδυνάμωσης είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τη διατήρηση μυών και λειτουργικότητας.
- Αερόβια άσκηση: βοηθά την καρδιά, τους πνεύμονες και τη φυσική αντοχή.
- Ενδυνάμωση: συμβάλλει στη διατήρηση μυϊκής μάζας και δύναμης.
- Ασκήσεις ισορροπίας: αποκτούν μεγαλύτερη σημασία όσο μεγαλώνουμε, ιδιαίτερα σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων.
- Κινητικότητα και ευλυγισία: μπορούν να διευκολύνουν την καθημερινή κίνηση και την εκτέλεση διαφορετικών δραστηριοτήτων.
Πόση άσκηση χρειάζεται
Οι διεθνείς οδηγίες για τους ενήλικες προτείνουν γενικά 150 έως 300 λεπτά μέτριας έντασης αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα ή μικρότερη διάρκεια έντονης δραστηριότητας, μαζί με ασκήσεις ενδυνάμωσης των μεγάλων μυϊκών ομάδων τουλάχιστον δύο ημέρες την εβδομάδα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος που ήταν αδρανής πρέπει να φτάσει αμέσως σε αυτούς τους χρόνους. Ακόμη και μικρές ποσότητες κίνησης είναι προτιμότερες από την πλήρη αδράνεια και η διάρκεια μπορεί να αυξάνεται σταδιακά ανάλογα με τη φυσική κατάσταση.
Για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, οι οδηγίες δίνουν επίσης ιδιαίτερη σημασία σε δραστηριότητες που βελτιώνουν την ισορροπία και τη λειτουργική δύναμη.
Ποιες μορφές γυμναστικής μπορούν να επιλεγούν
Δεν υπάρχει μία μορφή άσκησης που να είναι ιδανική για όλους. Συνήθως, το καλύτερο πρόγραμμα είναι εκείνο που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος με συνέπεια και που ταιριάζει στις δυνατότητες, στις προτιμήσεις και στην κατάσταση της υγείας του.
Περπάτημα και άλλες αερόβιες δραστηριότητες
Το γρήγορο περπάτημα είναι ένας από τους απλούστερους τρόπους αύξησης της φυσικής δραστηριότητας. Η ποδηλασία, ο χορός και άλλες αερόβιες δραστηριότητες μπορούν επίσης να βελτιώσουν την αντοχή και να προσφέρουν μια ευχάριστη μορφή κίνησης.
Κολύμβηση
Η κολύμβηση γυμνάζει μεγάλο μέρος του σώματος και αποτελεί επιλογή που πολλοί βρίσκουν ευχάριστη. Η άνωση του νερού μειώνει τα φορτία που δέχονται ορισμένες αρθρώσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι κατάλληλη για κάθε μυοσκελετικό πρόβλημα.
Προπόνηση ενδυνάμωσης
Βάρη, μηχανήματα, λάστιχα αντίστασης ή ασκήσεις με το βάρος του σώματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ενδυνάμωση. Το κατάλληλο φορτίο και η σωστή τεχνική είναι σημαντικότερα από το να σηκώνει κάποιος όσο το δυνατόν περισσότερα κιλά.
Γιόγκα
Η γιόγκα συνδυάζει κίνηση, έλεγχο της αναπνοής και τεχνικές χαλάρωσης. Υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους στη διαχείριση του στρες και του άγχους, όμως τα αποτελέσματα των μελετών δεν δικαιολογούν απόλυτους ισχυρισμούς ότι μειώνει συγκεκριμένα επίπεδα ορμονών σε όλους ή ότι λειτουργεί μέσω της αύξησης των ενδορφινών.
Τι μπορεί να προσφέρει η άσκηση στη διάθεση
Η σωματική δραστηριότητα συνδέεται με καλύτερη ψυχική ευεξία και μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση. Παράλληλα, η ολοκλήρωση μιας προπόνησης μπορεί να δημιουργήσει αίσθηση επίτευξης και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στις σωματικές μας δυνατότητες.
Υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας που συχνά παραβλέπεται: η κοινωνική επαφή. Ένα ομαδικό πρόγραμμα, ένας περίπατος με φίλους ή μια αθλητική δραστηριότητα μπορούν να συνδυάσουν την κίνηση με την ανθρώπινη επικοινωνία.
Η τακτική άσκηση μπορεί επίσης να βοηθήσει την ποιότητα του ύπνου σε πολλούς ανθρώπους, αν και η ανταπόκριση διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Πώς να ξεκινήσετε με ασφάλεια
Αν κάποιος δεν έχει γυμναστεί για μεγάλο διάστημα, δεν χρειάζεται να ξεκινήσει με απαιτητικές προπονήσεις. Μπορεί να αρχίσει με μικρές περιόδους περπατήματος ή άλλης ήπιας δραστηριότητας και να αυξάνει σταδιακά τη διάρκεια και την ένταση.
- Επιλέξτε δραστηριότητα που πραγματικά σας αρέσει.
- Αυξήστε σταδιακά τον χρόνο και την ένταση.
- Συνδυάστε αερόβια άσκηση με ενδυνάμωση.
- Δώστε χρόνο για αποκατάσταση και επαρκή ύπνο.
- Φροντίστε για επαρκή ενυδάτωση ανάλογα με τη δραστηριότητα και τις συνθήκες.
- Σταματήστε την άσκηση και ζητήστε ιατρική αξιολόγηση εάν εμφανιστούν συμπτώματα όπως πόνος στο στήθος, λιποθυμική τάση ή ασυνήθιστα έντονη δύσπνοια.
Άτομα με χρόνια νοσήματα, σημαντικά μυοσκελετικά προβλήματα ή μεγάλη περίοδο αδράνειας μπορεί να χρειάζονται εξατομικευμένη καθοδήγηση από γιατρό ή κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία άσκησης πριν ξεκινήσουν ένα απαιτητικό πρόγραμμα.
Είναι ποτέ αργά για να ξεκινήσει κάποιος;
Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί λόγο για αποχή από τη σωματική δραστηριότητα. Οι συστάσεις για άσκηση αφορούν και μεγαλύτερους ενήλικες, με τις απαραίτητες προσαρμογές στις δυνατότητες, στη φυσική κατάσταση και σε τυχόν προβλήματα υγείας.
Το σημαντικότερο δεν είναι να κυνηγάμε μια συγκεκριμένη «έκρηξη ενδορφινών», αλλά να δημιουργήσουμε μια σταθερή σχέση με την κίνηση. Η βελτίωση της διάθεσης που πολλοί άνθρωποι αισθάνονται μετά τη γυμναστική είναι πραγματική, όμως πίσω της βρίσκεται ένα πολύ πιο σύνθετο σύστημα από μία μόνο «ορμόνη της ευτυχίας».
Πηγές:












