Κάποιες φορές, καθισμένος μπροστά από ένα ανοιχτό παράθυρο, καθώς ο αέρας χτυπά ελαφρά το πρόσωπό μου, αναρωτιέμαι για την ανθρώπινη ύπαρξη. Γιατί να πρέπει να είναι τα πράγματα τόσο δύσκολα; Γιατί η ζωή δεν μπορεί να κυλάει σαν ένα ήρεμο ποτάμι, χωρίς στροβίλους, χωρίς εμπόδια; Κι όμως, όσο περισσότερο συλλογίζομαι αυτές τις ερωτήσεις, τόσο πιο έντονα συνειδητοποιώ πως αν η ζωή ήταν εύκολη, δεν θα υπήρχε λόγος να προσπαθούμε, να παλεύουμε, να ανακαλύπτουμε, να μαθαίνουμε.
Οι δυσκολίες είναι εκείνες που μας διαμορφώνουν. Σαν σμίλη στα χέρια ενός γλύπτη, οι προκλήσεις και οι αποτυχίες σκαλίζουν επάνω μας τη μορφή του εαυτού μας. Δεν είναι πάντα ευχάριστο, συχνά πονάει. Όμως ο πόνος αυτός, αυτή η τριβή, είναι που μας εξελίσσει. Πώς θα μπορούσαμε να μάθουμε να εκτιμούμε τη χαρά αν δεν είχαμε νιώσει λύπη; Πώς θα μπορούσαμε να εκτιμήσουμε τη νίκη αν δεν είχαμε γευτεί την ήττα;
Θυμάμαι μια φορά, μικρός, που προσπαθούσα να μάθω ποδήλατο. Κάθε φορά που έπεφτα, ένιωθα την απογοήτευση να με τυλίγει σαν ένα βαρύ σεντόνι. Η ιδέα του να εγκαταλείψω ήταν δελεαστική. «Γιατί να το κάνω αυτό;» αναρωτιόμουν. Μα κάθε φορά που ξανασηκωνόμουν, κάθε φορά που έβαζα τα χέρια στο τιμόνι και τα πόδια στα πετάλια, κάτι μέσα μου αναγεννιόταν. Η ικανοποίηση της προσπάθειας, η μικρή πρόοδος, η αίσθηση πως πλησίαζα όλο και περισσότερο στο στόχο μου ήταν ασύγκριτη. Κι όταν τελικά κατάφερα να ισορροπήσω και να ποδηλατώ μόνος, χωρίς τη βοήθεια του πατέρα μου, εκείνη η στιγμή χαράχτηκε στην καρδιά μου ως μια από τις πρώτες μου μεγάλες νίκες.
Η ζωή είναι γεμάτη από παρόμοιες στιγμές. Δεν σταματά ποτέ να μας δοκιμάζει, να μας προτείνει προκλήσεις που φαίνονται συχνά αξεπέραστες. Και κάθε φορά που αισθανόμαστε να λυγίζουμε, κάθε φορά που οι δυνάμεις μας δείχνουν ανεπαρκείς, κάτι μέσα μας μας καλεί να μην εγκαταλείψουμε. Είναι σαν ένας ψίθυρος από τα βάθη της ψυχής μας που λέει: «Προσπάθησε ξανά».
Σκέφτομαι πως, αν όλα ήταν απλά, αν δεν υπήρχαν δυσκολίες, η ζωή θα ήταν σαν ένας επίπεδος, ατελείωτος δρόμος. Χωρίς ανατροπές, χωρίς κλίσεις, χωρίς σκοτεινά μονοπάτια να μας προκαλέσουν να ανάψουμε το φως της καρδιάς μας. Κι όμως, οι άνθρωποι δεν δημιουργήθηκαν για να βαδίζουν ευθείες γραμμές. Δημιουργηθήκαμε για να ανεβαίνουμε βουνά, να πηδάμε πάνω από εμπόδια, να εξερευνούμε μονοπάτια που φαντάζουν τρομακτικά.
Οι γνώσεις που αποκτούμε δεν είναι ποτέ προϊόν ευκολίας. Είναι ο καρπός της μάχης μας με το άγνωστο, με το φόβο, με τη δική μας αδυναμία. Έχω δει ανθρώπους να ξεπερνούν δυσκολίες που φάνταζαν αδύνατες. Ανθρώπους που ξεκίνησαν από το μηδέν, που πάλεψαν με φτώχεια, αρρώστιες, απώλειες, κι όμως, στο τέλος, βγήκαν νικητές. Και δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα που έχει σημασία. Είναι και η διαδρομή. Η κάθε μικρή νίκη που προστίθεται σαν μικρό πετραδάκι στο οικοδόμημα του εαυτού μας.
Ακόμα και στη φύση, βλέπει κανείς αυτό το μοτίβο. Το δέντρο που μεγαλώνει μέσα από το βράχο, οι ρίζες του που σπάνε τη σκληρή πέτρα αναζητώντας νερό, ο άνεμος που χαράζει μορφές στην άμμο, το νερό που διαβρώνει το βράχο, δημιουργώντας φαράγγια. Τίποτα από όλα αυτά δεν έγινε σε μια στιγμή. Κάθε αλλαγή, κάθε εξέλιξη, απαιτεί χρόνο, προσπάθεια, επιμονή.
Μου αρέσει να σκέφτομαι τη ζωή σαν ένα βιβλίο. Κάθε κεφάλαιο έχει τις δικές του δυσκολίες, τις δικές του στιγμές κορύφωσης και αποκαλύψεων. Και το πιο όμορφο είναι πως εμείς οι ίδιοι είμαστε οι συγγραφείς του. Εμείς κρατάμε την πένα, ακόμα κι αν συχνά οι περιστάσεις φαίνεται να μας υπαγορεύουν τι να γράψουμε. Κάθε δυσκολία που αντιμετωπίζουμε είναι μια ευκαιρία να γράψουμε κάτι νέο, να δείξουμε ποιοι πραγματικά είμαστε.
Και αυτό είναι το νόημα της μάθησης. Να εξελισσόμαστε, να ανακαλύπτουμε, να βελτιωνόμαστε. Αν η ζωή ήταν εύκολη, όλα θα έμεναν στάσιμα. Δεν θα υπήρχε ανάγκη για ερωτήσεις, για εξερεύνηση, για εσωτερική αναζήτηση. Οι σχέσεις μας θα ήταν ρηχές, οι εμπειρίες μας επιφανειακές. Θα χάναμε την ικανότητα να εκτιμήσουμε το βάθος, την ομορφιά του να ξεπερνάς τον εαυτό σου.
Όλοι μας έχουμε στιγμές που ευχόμαστε τα πράγματα να ήταν πιο απλά. Είναι ανθρώπινο. Όμως, κάθε φορά που βρίσκομαι μπροστά σε μια πρόκληση, θυμίζω στον εαυτό μου ότι αυτή είναι η ευκαιρία μου να μάθω κάτι νέο. Να εξερευνήσω τη δύναμη που κρύβω μέσα μου. Και κάθε φορά που τα καταφέρνω, αισθάνομαι ότι γίνομαι λίγο πιο σοφός, λίγο πιο δυνατός, λίγο πιο κοντά σε εκείνη την εκδοχή του εαυτού μου που πάντα ονειρευόμουν να φτάσω.
Οι δυσκολίες είναι δώρα. Κρυμμένα μέσα τους βρίσκονται τα πιο πολύτιμα μαθήματα. Και ίσως το πιο σημαντικό μάθημα απ’ όλα είναι το εξής: δεν είμαστε φτιαγμένοι για να σταματήσουμε να μαθαίνουμε. Είμαστε φτιαγμένοι για να συνεχίζουμε, να προσπαθούμε, να αποτυγχάνουμε και να ξανασηκωνόμαστε. Αυτή είναι η ανθρώπινη φύση μας.
Αν η ζωή ήταν εύκολη, θα χάναμε αυτή τη μαγεία. Θα χάναμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε ποιοι πραγματικά είμαστε. Και, τελικά, αυτός δεν είναι ο σκοπός της ζωής; Να βρούμε το φως μας μέσα στο σκοτάδι, να δημιουργήσουμε νόημα εκεί όπου φαίνεται να μην υπάρχει τίποτα, να μετατρέψουμε τον πόνο σε σοφία και την αμφιβολία σε πίστη.
Κλείνω τα μάτια και αφήνω τις σκέψεις να κυλήσουν σαν ρυάκι. Ναι, η ζωή είναι δύσκολη. Αλλά μέσα σε αυτήν τη δυσκολία κρύβεται η πιο μεγάλη ομορφιά. Γιατί κάθε πρόκληση, κάθε δυσκολία, κάθε στιγμή που παλεύουμε με τον εαυτό μας είναι μια υπενθύμιση πως είμαστε ζωντανοί. Και όσο ζωντανοί είμαστε, θα συνεχίζουμε να μαθαίνουμε.
