Με την πρώτη ματιά μοιάζουν πραγματικά τρισδιάστατες. Τοίχοι φαίνεται να ανοίγουν, κολόνες να εμφανίζονται πίσω από προσόψεις και ολόκληρα κτίρια να αποκτούν βάθος εκεί όπου στην πραγματικότητα υπάρχει μόνο μια επίπεδη επιφάνεια.
Αυτή είναι η ειδικότητα του Αμερικανού καλλιτέχνη John Pugh, ενός από τους γνωστότερους δημιουργούς μεγάλων τοιχογραφιών trompe-l’œil, μιας τεχνικής που χρησιμοποιεί την προοπτική και τον φωτορεαλισμό για να «ξεγελά» το μάτι του θεατή.
Τι είναι η τεχνική trompe-l’œil;
Η γαλλική έκφραση trompe-l’œil σημαίνει κυριολεκτικά «ξεγελώ το μάτι». Πρόκειται για μια ζωγραφική τεχνική στην οποία η προοπτική, οι σκιές και η λεπτομέρεια δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι τα ζωγραφισμένα στοιχεία έχουν πραγματικό βάθος.
Στα έργα του John Pugh, ένας απλός εξωτερικός τοίχος μπορεί να φαίνεται σαν να έχει γκρεμιστεί, αποκαλύπτοντας ένα άλλο κτίριο πίσω του, μια αρχαία κιονοστοιχία ή ακόμη και μια ολόκληρη σκηνή που μοιάζει να υπάρχει μέσα στο κτίριο.
Ποιος είναι ο John Pugh;
Ο John Pugh είναι Αμερικανός καλλιτέχνης που έγινε γνωστός για τις μεγάλης κλίμακας τοιχογραφίες του σε δημόσιους χώρους. Σπούδασε τέχνη στο California State University, Chico, και άρχισε να δημιουργεί έργα αυτού του τύπου ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Ένα από τα πρώτα σημαντικά έργα του ήταν η τοιχογραφία Academe στο Chico State, όπου ζωγράφισε την ψευδαίσθηση ότι ο τοίχος του κτιρίου είχε αποκαλυφθεί και πίσω του βρίσκονταν κλασικές ελληνικές κολόνες.
Η συγκεκριμένη τοιχογραφία βοήθησε σημαντικά στην αναγνώριση του έργου του και αποτέλεσε την αρχή μιας πορείας που τον οδήγησε σε εκατοντάδες δημόσιες και ιδιωτικές αναθέσεις.
Δεν ζωγραφίζει απλώς εντυπωσιακές ψευδαισθήσεις
Για τον ίδιο τον Pugh, η τεχνική δεν έχει στόχο μόνο να κάνει έναν περαστικό να σταματήσει και να κοιτάξει δύο φορές.
Πολλά έργα του περιλαμβάνουν αναφορές στην ιστορία, στο περιβάλλον ή στον πολιτισμό της περιοχής όπου δημιουργούνται. Πριν σχεδιάσει μια νέα τοιχογραφία, μελετά συνήθως τον τόπο και την κοινότητα ώστε η εικόνα να έχει σύνδεση με το περιβάλλον της.
Έτσι, η οπτική ψευδαίσθηση λειτουργεί ως το πρώτο στοιχείο που τραβά την προσοχή, ενώ πίσω της συχνά υπάρχει μια μεγαλύτερη ιστορία.
Τοιχογραφίες που αλλάζουν την εικόνα ολόκληρων κτιρίων
Τα έργα του έχουν δημιουργηθεί σε πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά και σε άλλες χώρες, από το Μεξικό και τη Νέα Ζηλανδία μέχρι την Ταϊβάν.
Οι τεράστιες επιφάνειες επιτρέπουν στον καλλιτέχνη να χρησιμοποιεί την αρχιτεκτονική του ίδιου του κτιρίου ως μέρος της ψευδαίσθησης. Παράθυρα, τοίχοι, γωνίες και προσόψεις ενσωματώνονται στη σύνθεση, με αποτέλεσμα μερικές φορές να είναι δύσκολο να καταλάβεις πού τελειώνει το πραγματικό κτίριο και πού αρχίζει η ζωγραφική.
Ακολουθούν μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:
Όταν ένας γκρίζος τοίχος γίνεται μέρος της πόλης
Η δημόσια τέχνη αυτού του τύπου μπορεί να μεταμορφώσει μια συνηθισμένη πρόσοψη σε σημείο αναφοράς. Ένας τοίχος που διαφορετικά θα περνούσε απαρατήρητος γίνεται μέρος της εμπειρίας της πόλης και συχνά προσελκύει κατοίκους και επισκέπτες.
Αυτός είναι άλλωστε ένας από τους βασικούς στόχους που περιγράφει ο ίδιος ο Pugh: να δημιουργεί έργα που τραβούν τον περαστικό, τον κάνουν να σταματήσει και στη συνέχεια τον καλούν να ανακαλύψει τι πραγματικά κρύβεται πίσω από την πρώτη οπτική ψευδαίσθηση.
Οι τοίχοι του John Pugh δεν είναι πραγματικά τρισδιάστατοι. Η ζωγραφική του όμως είναι τόσο προσεκτικά σχεδιασμένη, ώστε για λίγα δευτερόλεπτα το μάτι δυσκολεύεται να πιστέψει ότι όλα όσα βλέπει βρίσκονται πάνω σε μια επίπεδη επιφάνεια.
