Μένουμε στο ίδιο σπίτι, τρώμε στο ίδιο τραπέζι και μοιραζόμαστε την καθημερινότητά μας. Κι όμως, πολλές φορές δυσκολευόμαστε να επικοινωνήσουμε με τους ανθρώπους που αγαπάμε περισσότερο. Μια κουβέντα μπορεί να εξελιχθεί σε παρεξήγηση, μια απλή παρατήρηση να ακουστεί σαν επίθεση και μια μικρή διαφωνία να χαλάσει την ατμόσφαιρα ολόκληρης της οικογένειας.
Η καλή επικοινωνία στην οικογένεια δεν σημαίνει ότι όλοι συμφωνούν πάντοτε ή ότι δεν υπάρχουν εντάσεις. Σημαίνει ότι κάθε μέλος μπορεί να εκφράζει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του με σεβασμό και να αισθάνεται ότι οι άλλοι το ακούν. Μερικές απλές αλλαγές στον τρόπο που μιλάμε, ακούμε και διαχειριζόμαστε τις διαφωνίες μπορούν να κάνουν την καθημερινότητα πιο ήρεμη και τις σχέσεις πιο ουσιαστικές.
Δώστε χώρο σε όλους να μιλούν χωρίς φόβο κριτικής
Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της οικογενειακής επικοινωνίας είναι να αισθάνονται όλα τα μέλη ότι μπορούν να εκφραστούν χωρίς να αντιμετωπίσουν αμέσως κριτική ή ειρωνεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνείτε με καθετί που ακούτε. Σημαίνει ότι προσπαθείτε πρώτα να καταλάβετε τι θέλει να σας πει ο άλλος, ακόμη κι όταν η άποψή του είναι διαφορετική από τη δική σας.
Για παράδειγμα, αν το παιδί σας επιστρέψει από το σχολείο στενοχωρημένο, αποφύγετε να ξεκινήσετε αμέσως τις συμβουλές ή τις ερωτήσεις για το τι έκανε λάθος. Μπορείτε να πείτε «Θέλεις να μου πεις τι συνέβη;» και να του αφήσετε χρόνο να μιλήσει. Το ίδιο ισχύει και ανάμεσα στους συντρόφους. Μερικές φορές ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας δεν χρειάζεται μια έτοιμη λύση, αλλά την ευκαιρία να εκφράσει αυτό που τον απασχολεί.

Μάθετε να ακούτε χωρίς να διακόπτετε
Η επικοινωνία δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο καλά εκφραζόμαστε, αλλά και από τον τρόπο που ακούμε. Συχνά, την ώρα που ο άλλος μιλάει, ετοιμάζουμε ήδη την απάντησή μας ή σκεφτόμαστε πώς θα τον διορθώσουμε. Έτσι μπορεί να χάσουμε το ουσιαστικό μήνυμα που προσπαθεί να μεταφέρει. Η ενεργητική ακρόαση σημαίνει ότι δίνουμε προσοχή, αφήνουμε τον συνομιλητή μας να ολοκληρώσει και προσπαθούμε να κατανοήσουμε τόσο τα λόγια όσο και τα συναισθήματά του.
Μια απλή τεχνική είναι να επαναλαμβάνετε με δικά σας λόγια αυτό που καταλάβατε. Αν, για παράδειγμα, το παιδί σας πει «Κανείς δεν με καταλαβαίνει», μπορείτε να απαντήσετε «Ακούγεται σαν να νιώθεις ότι δεν σε ακούμε αρκετά». Έτσι του δίνετε την ευκαιρία να εξηγήσει καλύτερα τι αισθάνεται. Δεν χρειάζεται να βρίσκετε πάντα τις σωστές λέξεις. Η προσοχή, η υπομονή και το ειλικρινές ενδιαφέρον έχουν συχνά μεγαλύτερη σημασία από μια τέλεια απάντηση.
Βρείτε χρόνο για συζήτηση μέσα στην καθημερινότητα
Οι οικογενειακές συζητήσεις δεν χρειάζεται να γίνονται μόνο όταν εμφανίζεται κάποιο πρόβλημα. Μικρές στιγμές μέσα στην ημέρα μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες επικοινωνίας χωρίς πίεση. Ένα γεύμα, μια βόλτα, μια διαδρομή με το αυτοκίνητο ή λίγα λεπτά πριν από τον ύπνο μπορεί να αποτελέσουν κατάλληλες στιγμές για να μάθετε πώς πέρασαν οι υπόλοιποι την ημέρα τους.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει ότι ακόμη και λίγα λεπτά συζήτησης χωρίς περισπασμούς μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία καλών συνηθειών επικοινωνίας με τα παιδιά. Αφήστε για λίγο το κινητό, κλείστε την τηλεόραση και δείξτε ότι είστε διαθέσιμοι. Δεν χρειάζεται να πιέζετε κάποιον να μιλήσει αν δεν έχει διάθεση. Το σημαντικό είναι να γνωρίζει ότι μπορεί να σας πλησιάσει όταν αισθανθεί έτοιμος.
Πώς να διαχειρίζεστε τις διαφωνίες χωρίς φωνές και κατηγορίες
Καμία οικογένεια δεν μπορεί να αποφύγει όλες τις διαφωνίες. Διαφορετικές ανάγκες, υποχρεώσεις και απόψεις δημιουργούν αναπόφευκτα εντάσεις. Εκείνο που κάνει τη διαφορά είναι ο τρόπος με τον οποίο τις αντιμετωπίζουμε. Οι γενικεύσεις όπως «Ποτέ δεν με ακούς» ή «Πάντα κάνεις το ίδιο λάθος» συχνά οδηγούν τον άλλον σε αμυντική στάση, επειδή αισθάνεται ότι δέχεται προσωπική επίθεση.
Δοκιμάστε να περιγράφετε συγκεκριμένα τι σας ενοχλεί και πώς σας επηρεάζει. Αντί για «Ποτέ δεν βοηθάς στο σπίτι», μπορείτε να πείτε «Κουράζομαι όταν αναλαμβάνω μόνος μου όλες τις δουλειές και θα ήθελα να τις μοιραστούμε». Αν η συζήτηση γίνει πολύ έντονη, είναι προτιμότερο να κάνετε ένα μικρό διάλειμμα και να συνεχίσετε όταν θα μπορείτε να μιλήσετε πιο ήρεμα. Στόχος δεν είναι να κερδίσει κάποιος τον καβγά, αλλά να βρεθεί μια λύση που να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες όλων.
Δείξτε εκτίμηση και σεβαστείτε τις διαφορές
Η καθημερινή επικοινωνία δεν αφορά μόνο την επίλυση προβλημάτων. Ένα ειλικρινές «ευχαριστώ», μια αναγνώριση της προσπάθειας του άλλου ή μια κουβέντα ενθάρρυνσης μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία ενός πιο θετικού κλίματος. Όταν παρατηρείτε κάτι καλό, μην το θεωρείτε πάντα αυτονόητο. Η αναγνώριση των προσπαθειών, ακόμη και των μικρών, δείχνει ότι προσέχετε όσα κάνουν οι άνθρωποι γύρω σας.
Εξίσου σημαντικό είναι να αποδέχεστε ότι κάθε μέλος της οικογένειας έχει διαφορετική προσωπικότητα, ανάγκες και όρια. Ένας έφηβος μπορεί να χρειάζεται περισσότερο προσωπικό χώρο, ενώ ένας άλλος άνθρωπος μπορεί να θέλει περισσότερο χρόνο για να μιλήσει για τα συναισθήματά του. Ο σεβασμός αυτών των διαφορών δεν σημαίνει αδιαφορία. Σημαίνει ότι δεν προσπαθούμε να κάνουμε όλους να σκέφτονται και να εκφράζονται με τον ίδιο τρόπο.
Τι να κάνετε όταν η επικοινωνία παραμένει δύσκολη;
Ακόμη κι όταν προσπαθούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που επικοινωνούμε, δεν είναι πάντα εύκολο να ξεπεράσουμε παλιές συνήθειες. Αν οι ίδιες συγκρούσεις επαναλαμβάνονται, μπορεί να βοηθήσει μια ήρεμη συζήτηση για το τι χρειάζεται ο καθένας και τι θα ήθελε να αλλάξει. Μερικές φορές χρειάζεται να παραδεχτούμε το δικό μας μερίδιο ευθύνης ή να ζητήσουμε συγγνώμη χωρίς δικαιολογίες.
Αν οι εντάσεις είναι συνεχείς και επηρεάζουν σοβαρά τις οικογενειακές σχέσεις, η υποστήριξη από έναν κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας ή οικογενειακό σύμβουλο μπορεί να είναι χρήσιμη. Σε περιπτώσεις εκφοβισμού ή βίας, προτεραιότητα έχει η ασφάλεια και όχι η προσπάθεια για κοινή συζήτηση με κάθε κόστος. Η βελτίωση της επικοινωνίας χρειάζεται σεβασμό και διάθεση συνεργασίας, όχι την υποχρέωση ενός ανθρώπου να ανέχεται επιβλαβείς συμπεριφορές.
Οι οικογενειακές σχέσεις δεν αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη. Χτίζονται μέσα από τις μικρές καθημερινές στιγμές, τον τρόπο που ακούμε, τις λέξεις που επιλέγουμε και τη διάθεσή μας να καταλάβουμε τον άλλον. Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι στην επικοινωνία. Αρκεί να προσπαθούμε να κάνουμε το σπίτι έναν χώρο όπου κάθε άνθρωπος αισθάνεται ότι η φωνή του έχει σημασία.
Πηγές:












