Ο Άλεκ Ισηγόνης ήταν ένας από τους σημαντικότερους σχεδιαστές αυτοκινήτων του 20ού αιώνα και ο άνθρωπος πίσω από ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αυτοκίνητα όλων των εποχών: το κλασικό Mini.
Γεννημένος στη Σμύρνη από πατέρα ελληνικής καταγωγής και μητέρα από τη Βαυαρία, βρέθηκε στην Αγγλία μετά τα γεγονότα του 1922 και ακολούθησε μια πορεία που θα άλλαζε τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται τα μικρά αυτοκίνητα. Η ιδέα του ήταν απλή αλλά ριζοσπαστική: όσο το δυνατόν περισσότεροι χώροι για τους επιβάτες μέσα σε όσο το δυνατόν μικρότερο αυτοκίνητο.
Ποιος ήταν ο Άλεκ Ισηγόνης;
Ο Alexander Arnold Constantine Issigonis γεννήθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1906 στη Σμύρνη, το σημερινό Ιζμίρ της Τουρκίας.
Ο πατέρας του ήταν Βρετανός υπήκοος ελληνικής καταγωγής και δραστηριοποιούνταν στον χώρο της τεχνολογίας ναυτικών μηχανών. Η μητέρα του καταγόταν από τη Βαυαρία.
Το οικογενειακό περιβάλλον τον έφερε από μικρό σε επαφή με τη μηχανική και τις μηχανές, ένα ενδιαφέρον που αργότερα θα μετατρεπόταν σε ολόκληρη καριέρα.
Πώς έφτασε από τη Σμύρνη στην Αγγλία;
Το 1922, μέσα στην αναταραχή που ακολούθησε τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη δημιουργία του νέου τουρκικού κράτους, η οικογένεια αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Σμύρνη.
Κατέφυγαν αρχικά στη Μάλτα. Εκεί πέθανε ο πατέρας του Ισηγόνη και στη συνέχεια η μητέρα του τον πήρε μαζί της στην Αγγλία.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο νεαρός Ισηγόνης θα ζούσε μια εμπειρία που φαίνεται πως επηρέασε σημαντικά την πορεία του.
Το ταξίδι με το Singer που ήταν γεμάτο βλάβες
Το 1925 ο Ισηγόνης ταξίδεψε με τη μητέρα του στην Ευρώπη με ένα Singer που είχε αμάξωμα Weymann.
Ο ίδιος αργότερα θυμόταν το ταξίδι ως μια σχεδόν ατελείωτη σειρά μηχανικών βλαβών.
Αντί όμως να απογοητευτεί από τα αυτοκίνητα, συνέβη το αντίθετο. Η εμπειρία φαίνεται ότι ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον του για τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζονταν και λειτουργούσαν.
Γιατί δυσκολεύτηκε τόσο πολύ με τα μαθηματικά;
Ο Ισηγόνης σπούδασε μηχανολογία στο Battersea Polytechnic του Λονδίνου από το 1925 έως το 1928.
Ήταν ιδιαίτερα καλός στο μηχανολογικό σχέδιο και στη δημιουργική επίλυση τεχνικών προβλημάτων, αλλά δεν είχε την ίδια σχέση με τη θεωρητική πλευρά των μαθηματικών.
Σύμφωνα με την επίσημη ιστορία της MINI, απέτυχε τρεις φορές στις εξετάσεις μαθηματικών. Κατάφερε πάντως να ολοκληρώσει το δίπλωμά του, χωρίς όμως να συνεχίσει σε ανώτερο επίπεδο σπουδών.
Αυτό δεν τον εμπόδισε να εξελιχθεί σε έναν από τους πιο επιδραστικούς μηχανικούς αυτοκινήτων της εποχής του.
Πώς ξεκίνησε την καριέρα του στην αυτοκινητοβιομηχανία;
Το 1928 ξεκίνησε να εργάζεται σε σχεδιαστικό γραφείο στο Λονδίνο και τα επόμενα χρόνια απέκτησε εμπειρία σε διαφορετικές εταιρείες.
Το 1934 πήγε στη Humber και το 1936 εντάχθηκε στη Morris Motors.
Εκεί άρχισε να αποκτά μεγαλύτερη επιρροή στη σχεδίαση αυτοκινήτων και τελικά ανέλαβε ένα project που θα οδηγούσε στο πρώτο ολοκληρωμένο αυτοκίνητο της καριέρας του.
Το Morris Minor ήταν η πρώτη μεγάλη του επιτυχία
Το Morris Minor παρουσιάστηκε το 1948 και ήταν το πρώτο ολοκληρωμένο αυτοκίνητο που σχεδιάστηκε υπό την καθοδήγηση του Ισηγόνη.
Το project είχε την κωδική ονομασία «Mosquito» και χρησιμοποιούσε αρκετές προηγμένες για την εποχή λύσεις, όπως αυτοφερόμενο αμάξωμα, κρεμαγιέρα στο σύστημα διεύθυνσης και ανεξάρτητη εμπρός ανάρτηση.
Το Morris Minor έγινε τεράστια εμπορική επιτυχία και ήταν το πρώτο βρετανικό αυτοκίνητο που ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο πωλήσεις.
Γιατί έφυγε από τη Morris και επέστρεψε αργότερα;
Το 1952 η Morris και η Austin ενώθηκαν δημιουργώντας τη British Motor Corporation, γνωστή ως BMC.
Ο Ισηγόνης αποφάσισε τότε να αποχωρήσει και πήγε στην Alvis, όπου εργάστηκε πάνω σε ένα νέο πολυτελές μοντέλο. Το project όμως δεν προχώρησε λόγω του υψηλού κόστους.
Λίγα χρόνια αργότερα επέστρεψε στη BMC. Εκεί θα δημιουργούσε το αυτοκίνητο που θα τον έκανε παγκοσμίως γνωστό.
Πώς η κρίση του Σουέζ οδήγησε στη δημιουργία του Mini;
Η κρίση του Σουέζ το 1956 δημιούργησε ανησυχία για την προμήθεια και το κόστος των καυσίμων στη Βρετανία.
Ο επικεφαλής της BMC, Leonard Lord, αποφάσισε ότι η εταιρεία χρειαζόταν ένα πραγματικά μικρό και οικονομικό αυτοκίνητο και ανέθεσε στον Ισηγόνη να το σχεδιάσει.
Οι απαιτήσεις ήταν ιδιαίτερα δύσκολες: το αυτοκίνητο έπρεπε να είναι πολύ μικρό εξωτερικά, αλλά να χωρά τέσσερις ενήλικες, να είναι οικονομικό στην κατανάλωση και να παραμένει προσιτό στην αγορά.
Ο Ισηγόνης αντιμετώπισε το πρόβλημα κυρίως ως άσκηση σωστής εκμετάλλευσης του χώρου.
Τι έκανε το Mini τόσο διαφορετικό;
Η σημαντικότερη επιλογή ήταν η τοποθέτηση του κινητήρα εγκάρσια, δηλαδή κάθετα προς τον διαμήκη άξονα του αυτοκινήτου.
Σε συνδυασμό με την κίνηση στους εμπρός τροχούς και τη συμπαγή σχεδίαση του κιβωτίου, μεγάλο μέρος του μήκους του αυτοκινήτου μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τους επιβάτες αντί για τον κινητήρα και τη μετάδοση.
Το Mini χρησιμοποιούσε επίσης μικρούς τροχούς και ανεξάρτητη ανάρτηση, επιτρέποντας ακόμη μεγαλύτερη εκμετάλλευση του διαθέσιμου χώρου.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα αυτοκίνητο με μήκος μόλις περίπου τρία μέτρα, αλλά με χώρο για τέσσερις επιβάτες.
Το αυτοκίνητο που σχεδίασε ήταν Mini ή Mini Cooper;
Αυτό είναι ένα σημείο που συχνά μπερδεύεται.
Ο Ισηγόνης σχεδίασε το Mini, όχι το Mini Cooper.
Όταν παρουσιάστηκε στις 26 Αυγούστου 1959, κυκλοφόρησε με δύο ονομασίες: Austin Seven και Morris Mini-Minor.
Η έκδοση Mini Cooper εμφανίστηκε αργότερα, ύστερα από την παρέμβαση του φίλου του Ισηγόνη και διάσημου μηχανικού αγώνων John Cooper.
Πώς γεννήθηκε το Mini Cooper;
Ο John Cooper είχε καταλάβει ότι, παρά το μικρό του μέγεθος και την οικονομική του φιλοσοφία, το Mini είχε εξαιρετική οδική συμπεριφορά και μεγάλες δυνατότητες στους αγώνες.
Πίεσε τόσο τον Ισηγόνη όσο και τη διοίκηση της BMC να επιτρέψουν μια ισχυρότερη έκδοση του αυτοκινήτου.
Τον Σεπτέμβριο του 1961 κυκλοφόρησαν οι πρώτες εκδόσεις Austin Seven Cooper και Morris Mini Cooper.
Λίγα χρόνια αργότερα, το Mini Cooper S θα σημείωνε μεγάλες επιτυχίες στο Ράλι Μόντε Κάρλο, με πιο γνωστή τη νίκη του Paddy Hopkirk το 1964.
Έγινε αμέσως επιτυχία το Mini;
Όχι. Παρότι σήμερα θεωρείται αυτονόητο ότι το Mini ήταν ένα πρωτοποριακό αυτοκίνητο, οι πρώτες αντιδράσεις του κοινού ήταν πιο επιφυλακτικές.
Η ασυνήθιστη εμφάνισή του και η προηγμένη μηχανική του έκαναν ορισμένους αγοραστές να φοβούνται ότι θα ήταν δύσκολο στη συντήρηση.
Η εικόνα άρχισε να αλλάζει όταν το Mini υιοθετήθηκε από διασημότητες και μέλη της βρετανικής υψηλής κοινωνίας και, κυρίως, όταν απέδειξε τις δυνατότητές του στους αγώνες.
Τη δεκαετία του 1960 μετατράπηκε πλέον σε πολιτιστικό σύμβολο της Βρετανίας.
Πόσα κλασικά Mini κατασκευάστηκαν;
Η παραγωγή του κλασικού Mini συνεχίστηκε για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.
Κατασκευάστηκαν περισσότερα από 5,3 εκατομμύρια αυτοκίνητα μέχρι το τέλος της παραγωγής του κλασικού μοντέλου το 2000.
Ακόμη σημαντικότερη από τον αριθμό των πωλήσεων ήταν η επιρροή του σχεδιασμού του.
Η τοποθέτηση εγκάρσιου κινητήρα σε συνδυασμό με την κίνηση στους εμπρός τροχούς έγινε αργότερα βασική διάταξη για τεράστιο αριθμό μικρών και μεσαίων αυτοκινήτων.
Τι άλλο σχεδίασε ο Ισηγόνης;
Το Mini ήταν το πιο διάσημο δημιούργημά του, αλλά όχι το μοναδικό.
Μετά το Mini, η σχεδιαστική του φιλοσοφία εφαρμόστηκε σε μεγαλύτερα οικογενειακά αυτοκίνητα.
Το Austin και Morris 1100
Το 1100 παρουσιάστηκε το 1962 ως μεσαίο οικογενειακό αυτοκίνητο.
Χρησιμοποιούσε εγκάρσιο κινητήρα και κίνηση στους εμπρός τροχούς, ακολουθώντας τη βασική φιλοσοφία του Mini, αλλά πρόσφερε περισσότερο χώρο.
Η εξωτερική σχεδίαση έγινε από την ιταλική Pininfarina, ενώ η μηχανολογική διάταξη και η γενικότερη φιλοσοφία συνδέονταν με την ομάδα του Ισηγόνη.
Το μοντέλο έγινε μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές επιτυχίες της BMC στη δεκαετία του 1960.
Το Austin 1800
Το Austin/Morris 1800, γνωστό με την εσωτερική ονομασία ADO17, παρουσιάστηκε το 1964.
Ήταν μεγαλύτερο και πιο ευρύχωρο και αποτελούσε μια προσπάθεια να εφαρμοστεί η ίδια φιλοσοφία μέγιστης εκμετάλλευσης χώρου σε μεγαλύτερη κατηγορία αυτοκινήτου.
Δεν απέκτησε όμως ούτε την πολιτιστική απήχηση ούτε την εμπορική δύναμη του Mini.
Ποια ήταν η βασική φιλοσοφία του Ισηγόνη;
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία στη σκέψη του ήταν ότι ένα μικρό αυτοκίνητο δεν έπρεπε να σημαίνει και μικρό χώρο για τους ανθρώπους.
Σε ένα από τα σημειωματάριά του είχε γράψει μια φράση που συνοψίζει ολόκληρη τη φιλοσοφία του: οι άνθρωποι που αγοράζουν μικρά αυτοκίνητα έχουν το ίδιο μέγεθος με εκείνους που αγοράζουν μεγάλα.
Γι’ αυτό προσπαθούσε να περιορίζει όσο περισσότερο μπορούσε τον χώρο που καταλάμβαναν ο κινητήρας, οι τροχοί και τα μηχανικά μέρη και να τον παραχωρεί στους επιβάτες.
Πότε έγινε «Sir Alec Issigonis»;
Η συμβολή του στη βρετανική αυτοκινητοβιομηχανία αναγνωρίστηκε επίσημα το 1969, όταν χρίστηκε ιππότης από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β΄.
Από τότε έγινε γνωστός ως Sir Alec Issigonis.
Στη δεκαετία του 1970 αποσύρθηκε σταδιακά από την ενεργό καθημερινή εργασία, παραμένοντας συνδεδεμένος με την αυτοκινητοβιομηχανία ως σύμβουλος.
Πέθανε στις 2 Οκτωβρίου 1988, λίγο πριν συμπληρώσει τα 82 του χρόνια.
Γιατί το Mini θεωρείται τόσο σημαντικό στην ιστορία του αυτοκινήτου;
Η επιτυχία του Mini δεν βρίσκεται μόνο στην εμφάνισή του ούτε μόνο στο γεγονός ότι έγινε σύμβολο της βρετανικής κουλτούρας της δεκαετίας του 1960.
Η πραγματική του επίδραση βρίσκεται στη μηχανολογική του διάταξη.
Ο εγκάρσιος κινητήρας, η κίνηση στους εμπρός τροχούς και η εξαιρετική εκμετάλλευση του εσωτερικού χώρου έδειξαν στις αυτοκινητοβιομηχανίες ότι ένα μικρό αυτοκίνητο μπορούσε να είναι ταυτόχρονα πρακτικό, ευρύχωρο και οικονομικό.
Αυτή η βασική ιδέα επαναλήφθηκε αργότερα σε αμέτρητα μοντέλα σε όλο τον κόσμο και αποτελεί ακόμη και σήμερα μία από τις πιο συνηθισμένες διατάξεις στα μικρά αυτοκίνητα.
Η κληρονομιά του Άλεκ Ισηγόνη
Ο Άλεκ Ισηγόνης δεν δημιούργησε απλώς ένα δημοφιλές αυτοκίνητο. Άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι μηχανικοί σκέφτονταν τη σχέση ανάμεσα στο εξωτερικό μέγεθος ενός οχήματος και στον χώρο που μπορούσε να προσφέρει στο εσωτερικό του.
Το Morris Minor ήταν η πρώτη μεγάλη επιτυχία του. Το Mini όμως ήταν εκείνο που έκανε τη φιλοσοφία του γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο.
Και παρότι το σύγχρονο MINI είναι πολύ διαφορετικό από το αυτοκίνητο του 1959, η βασική ιδέα που έκανε τον Ισηγόνη διάσημο εξακολουθεί να είναι εύκολα αναγνωρίσιμη: έξυπνη χρήση κάθε διαθέσιμου εκατοστού και όσο το δυνατόν περισσότερος χώρος για τους ανθρώπους μέσα σε ένα μικρό αυτοκίνητο.
