Μπορείς να παίξεις με τα συναισθήματα ενός ανθρώπου για λίγο. Να του δημιουργήσεις προσδοκίες, να κερδίσεις την εμπιστοσύνη του και να χρησιμοποιήσεις όσα αισθάνεται προς όφελός σου. Ίσως μάλιστα για ένα διάστημα να νομίζεις ότι βγήκες κερδισμένος.
Υπάρχει όμως κάτι που συχνά υποτιμούμε: κάθε συμπεριφορά αφήνει ένα αποτύπωμα στις σχέσεις μας. Και όταν η εμπιστοσύνη χαθεί, δεν επιστρέφει πάντα τόσο εύκολα όσο δόθηκε.
Η εμπιστοσύνη χτίζεται αργά και μπορεί να χαθεί γρήγορα
Για να εμπιστευτείς πραγματικά έναν άνθρωπο χρειάζεται χρόνος. Χρειάζεται να δεις ότι αυτά που λέει συμφωνούν με όσα κάνει, ότι σέβεται τα συναισθήματά σου και ότι μπορείς να αισθάνεσαι ασφαλής απέναντί του.
Όταν όμως εμφανίζονται ψέματα, υποσχέσεις που δεν είχαν ποτέ πραγματική πρόθεση να τηρηθούν ή παιχνίδια με τα συναισθήματα, κάτι αλλάζει. Ο άνθρωπος που πληγώθηκε αρχίζει να αμφισβητεί όχι μόνο όσα του λες τώρα, αλλά και όσα του είχες πει προηγουμένως.
Ακόμη και όταν υπάρξει συγχώρεση, η εμπιστοσύνη μπορεί να χρειαστεί πολύ περισσότερο χρόνο για να ξαναχτιστεί.
Τι σημαίνει πραγματικά να «παίζεις» με έναν άνθρωπο;
Δεν μιλάμε για ένα απλό λάθος ή για μια άστοχη κουβέντα. Όλοι μπορεί να πληγώσουμε κάποιον χωρίς να το θέλουμε. Διαφορετικό είναι να χρησιμοποιούμε συνειδητά τα συναισθήματα του άλλου για να πάρουμε αυτό που θέλουμε.
Να του δίνουμε ελπίδα χωρίς να έχουμε πραγματική πρόθεση να μείνουμε. Να εμφανιζόμαστε όταν τον χρειαζόμαστε και να εξαφανιζόμαστε όταν δεν μας είναι πλέον χρήσιμος. Να λέμε διαφορετικά πράγματα ανάλογα με το τι μας συμφέρει.
Μια τέτοια σχέση μπορεί για λίγο να δίνει σε κάποιον την ψευδαίσθηση του ελέγχου. Στην πραγματικότητα όμως χτίζεται πάνω σε κάτι εξαιρετικά ασταθές.
Δεν χρειάζεται να πιστεύεις στο κάρμα για να υπάρχουν συνέπειες
Η γνωστή φράση «ό,τι δίνεις, παίρνεις» ακούγεται όμορφα, αλλά η ζωή δεν λειτουργεί σαν μαθηματική εξίσωση. Ένας άνθρωπος που φέρεται καλά δεν έχει εγγύηση ότι όλοι θα του φερθούν καλά. Και κάποιος που πληγώνει τους άλλους δεν είναι βέβαιο ότι θα πάθει ακριβώς το ίδιο.
Υπάρχουν όμως πολύ πιο πραγματικές συνέπειες. Όταν κάποιος επαναλαμβάνει ψέματα και παιχνίδια, οι άνθρωποι γύρω του μπορεί σταδιακά να πάψουν να τον εμπιστεύονται. Κάποιοι θα απομακρυνθούν. Άλλοι θα αρχίσουν να προστατεύονται απέναντί του.
Δεν είναι το σύμπαν που τον τιμωρεί. Είναι οι σχέσεις που αλλάζουν όταν η εμπιστοσύνη τραυματίζεται.
Η χειραγώγηση δεν είναι δύναμη
Μερικές φορές θεωρούμε ισχυρό εκείνον που μπορεί να «διαβάζει» τους άλλους και να τους κάνει να ενεργούν όπως θέλει. Όμως η ικανότητα να χειρίζεσαι έναν άνθρωπο δεν είναι το ίδιο με την ικανότητα να χτίζεις μια ουσιαστική σχέση μαζί του.
Ο χειρισμός μπορεί να φέρει ένα προσωρινό αποτέλεσμα. Μπορεί να κερδίσει προσοχή, χρήματα, επιβεβαίωση ή ακόμη και μια σχέση για κάποιο διάστημα. Δεν μπορεί όμως να δημιουργήσει από μόνος του πραγματική εμπιστοσύνη.
Γιατί μια ουσιαστική σχέση χρειάζεται κάτι πολύ πιο δύσκολο: ειλικρίνεια.
Το πιο δύσκολο είναι να είσαι ξεκάθαρος
Είναι εύκολο να κρατάς κάποιον κοντά σου λέγοντάς του όσα θέλει να ακούσει. Πολύ δυσκολότερο είναι να του πεις την αλήθεια όταν ξέρεις ότι μπορεί να μην του αρέσει.
Να πεις «δεν αισθάνομαι το ίδιο». Να παραδεχτείς ότι άλλαξες γνώμη. Να μην υπόσχεσαι πράγματα μόνο και μόνο επειδή φοβάσαι μήπως χάσεις έναν άνθρωπο.
Η ειλικρίνεια μπορεί να πληγώσει στιγμιαία. Η εξαπάτηση όμως μπορεί να αφήσει πολύ βαθύτερο σημάδι όταν τελικά αποκαλυφθεί.
Όταν κάποιος σε πληγώνει, δεν χρειάζεται να γίνεις ίδιος
Το γεγονός ότι κάποιος έπαιξε με τα δικά σου συναισθήματα δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνεις το ίδιο στον επόμενο άνθρωπο που θα βρεθεί στη ζωή σου.
Είναι κατανοητό να γίνεις περισσότερο επιφυλακτικός. Να χρειάζεσαι χρόνο για να εμπιστευτείς ξανά και να θέτεις πιο καθαρά όρια. Αυτό όμως διαφέρει από το να αποφασίσεις ότι, επειδή πληγώθηκες, πρέπει πλέον να πληγώνεις πρώτος για να προστατευτείς.
Αν το κάνεις, ένας άνθρωπος που δεν είχε καμία σχέση με όσα πέρασες μπορεί να πληρώσει το τίμημα για κάτι που έκανε κάποιος άλλος.
Η καλοσύνη χρειάζεται και όρια
Το αντίθετο του χειρισμού δεν είναι να εμπιστεύεσαι τυφλά τους πάντες. Ούτε χρειάζεται να προσφέρεις συνεχώς δεύτερες και τρίτες ευκαιρίες σε ανθρώπους που επαναλαμβάνουν την ίδια συμπεριφορά.
Μπορείς να είσαι καλός και ταυτόχρονα προσεκτικός. Μπορείς να συγχωρήσεις κάποιον και να αποφασίσεις ότι δεν θέλεις πλέον να βρίσκεται τόσο κοντά σου. Μπορείς να αγαπάς χωρίς να δέχεσαι τα πάντα.
Τα όρια δεν είναι εκδίκηση. Είναι ένας τρόπος να δείχνουμε στους άλλους μέχρι πού μπορούν να φτάσουν και ταυτόχρονα να προστατεύουμε τον εαυτό μας.
Στο τέλος μένει ο τρόπος που φερθήκαμε
Δεν είναι βέβαιο ότι η ζωή θα επιστρέψει στον καθένα ακριβώς ό,τι έδωσε. Δεν υπάρχει κάποιος αόρατος μηχανισμός που μοιράζει αυτόματα ανταμοιβές και τιμωρίες.
Υπάρχει όμως κάτι πιο απλό και πιο πραγματικό. Οι επιλογές μας διαμορφώνουν τις σχέσεις που χτίζουμε. Η συνέπεια γεννά εμπιστοσύνη. Η ειλικρίνεια δημιουργεί ασφάλεια. Και η συνεχής εξαπάτηση μπορεί να αφήσει πίσω της ανθρώπους που κάποτε μας πίστευαν και τώρα κρατούν απόσταση.
Γι’ αυτό, πριν παίξεις με την εμπιστοσύνη κάποιου, αξίζει να θυμάσαι κάτι: μπορεί να πάρεις προσωρινά αυτό που θέλεις, αλλά ίσως χάσεις κάτι πολύ δυσκολότερο να ξαναβρείς.
Έναν άνθρωπο που κάποτε σε πίστευε.
