Κοντά στο χωριό Costești της Ρουμανίας υπάρχουν παράξενοι στρογγυλεμένοι βράχοι που εδώ και χρόνια πρωταγωνιστούν σε ιστορίες για «ζωντανές πέτρες». Λέγεται ότι μεγαλώνουν όταν βρέχει, δημιουργούν μικρότερους «απογόνους» και ακόμη ότι μετακινούνται από μόνες τους.
Οι περίφημοι trovants είναι πράγματι εντυπωσιακοί, αλλά η πραγματική γεωλογική τους ιστορία είναι διαφορετική και πολύ πιο ενδιαφέρουσα από τους μύθους που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.
Τι είναι πραγματικά οι trovants;
Οι trovants είναι φυσικοί γεωλογικοί σχηματισμοί που δημιουργήθηκαν μέσα σε στρώματα άμμου. Οι γεωλόγοι τους περιγράφουν ως ψαμμιτικές συγκρίσεις, δηλαδή περιοχές όπου οι κόκκοι της άμμου ενώθηκαν και στερεοποιήθηκαν τοπικά από ορυκτά που λειτούργησαν σαν φυσικό «τσιμέντο».
Ο όρος «trovant» χρησιμοποιείται στη ρουμανική γεωλογική βιβλιογραφία από τις αρχές του 20ού αιώνα και συνδέεται ιδιαίτερα με τέτοιους ασυνήθιστους σχηματισμούς.
Στο Costești εμφανίζονται σε πολύ μεγάλη συγκέντρωση και έχουν εντυπωσιακή ποικιλία σχημάτων και μεγεθών. Άλλοι έχουν διάμετρο λίγων εκατοστών και άλλοι φτάνουν σε αρκετά μέτρα.
Μεγαλώνουν πραγματικά όταν βρέχει;
Αυτός είναι ίσως ο γνωστότερος μύθος γύρω από τους trovants. Σε εκατοντάδες δημοσιεύματα αναφέρεται ότι απορροφούν νερό της βροχής και αρχίζουν να μεγαλώνουν σαν ζωντανοί οργανισμοί.
Η επίσημη γεωλογική περιγραφή της περιοχής όμως δεν αναφέρει ότι οι βράχοι διογκώνονται ορατά έπειτα από κάθε βροχή. Οι trovants σχηματίστηκαν κάτω από την επιφάνεια, μέσα στα αμμώδη ιζήματα, μέσω μιας πολύ αργής διαδικασίας τσιμέντωσης των κόκκων της άμμου.
Όταν βρέχει, το νερό μπορεί να παρασύρει το χαλαρότερο υλικό γύρω τους. Καθώς η άμμος απομακρύνεται, μεγαλύτερο μέρος του σκληρού σχηματισμού αποκαλύπτεται και μπορεί να δημιουργείται η εντύπωση ότι ο βράχος «μεγάλωσε».
Δεν υπάρχει δημοσιευμένη μέτρηση που να έχει καταγράψει έναν trovant του Costești να αυξάνει το μέγεθός του κατά συγκεκριμένο αριθμό εκατοστών μετά τη βροχή. Γι’ αυτό και οι αριθμοί που συχνά κυκλοφορούν στο διαδίκτυο για τον «ρυθμό ανάπτυξής» τους πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη.
Γιατί έχουν τόσο παράξενα σχήματα;
Οι trovants δεν είναι όλοι τέλειες σφαίρες. Μπορεί να είναι στρογγυλοί, ελλειψοειδείς, κυλινδρικοί ή να έχουν περίεργες προεξοχές που θυμίζουν μανιτάρια, πατάτες ή ακόμη και ανθρώπινες μορφές.
Τα σχήματα αυτά δημιουργήθηκαν επειδή η τσιμέντωση της άμμου δεν έγινε παντού με τον ίδιο τρόπο. Διαφορές στη σύσταση του ιζήματος, στην κυκλοφορία του νερού και στην κατανομή των ορυκτών μπορούσαν να κάνουν ορισμένα σημεία να σκληρύνουν περισσότερο από άλλα.
Έτσι προέκυψαν οι παράξενες μορφές που βλέπουμε σήμερα.
Έχουν «δαχτυλίδια» όπως τα δέντρα;
Ορισμένοι τέτοιοι γεωλογικοί σχηματισμοί μπορούν να παρουσιάζουν εσωτερικές ζώνες ή συγκεντρικές δομές. Αυτές όμως δεν λειτουργούν όπως οι ετήσιοι δακτύλιοι ενός δέντρου.
Δεν μπορούμε δηλαδή να κόψουμε έναν trovant, να μετρήσουμε τις γραμμές του και να υπολογίσουμε έτσι την ηλικία του.
Οι ζώνες δημιουργούνται από τη διαφορετική απόθεση και τσιμέντωση ορυκτών κατά τη γεωλογική διαδικασία σχηματισμού τους.
Πόσο παλιοί είναι οι trovants;
Τα αμμώδη στρώματα του Costești όπου βρίσκονται οι trovants χρονολογούνται στο Άνω Μειόκαινο και συγκεκριμένα στο Μαιώτιο στάδιο.
Αυτό σημαίνει ότι τα ιζήματα της περιοχής έχουν ηλικία πολλών εκατομμυρίων ετών. Δεν σημαίνει όμως ότι γνωρίζουμε με ακρίβεια την ημερομηνία κατά την οποία κάθε συγκεκριμένος trovant στερεοποιήθηκε.
Η γνωστή φράση ότι «οι trovants δημιουργήθηκαν πριν από ακριβώς 6 εκατομμύρια χρόνια εξαιτίας σεισμών» είναι υπερβολικά συγκεκριμένη και δεν αποδίδει σωστά όσα γνωρίζουμε από τη γεωλογία της περιοχής.
Και τελικά, μπορούν να «περπατήσουν»;
Όχι με την έννοια που αφήνουν να εννοηθεί οι viral ιστορίες. Οι trovants δεν διαθέτουν κανέναν μηχανισμό αυτόνομης κίνησης και φυσικά δεν είναι ζωντανοί οργανισμοί.
Ένας βράχος μπορεί να αλλάξει θέση λόγω διάβρωσης του εδάφους, βαρύτητας, νερού ή κατολίσθησης, όπως μπορεί να συμβεί με πολλούς άλλους βράχους στη φύση. Αυτό απέχει πολύ από την ιδέα ότι οι trovants «περπατούν» μόνοι τους.
Η οργανική εμφάνισή τους και οι παράξενες προεξοχές που εμφανίζουν ορισμένα δείγματα πιθανότατα βοήθησαν να γεννηθούν οι ιστορίες ότι μεγαλώνουν, αναπαράγονται και μετακινούνται σαν ζωντανά πλάσματα.
Το υπαίθριο Μουσείο Trovants του Costești
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση βρίσκεται κοντά στο Costești, στην κομητεία Vâlcea της Ρουμανίας. Εκεί δημιουργήθηκε το Muzeul Trovanților, ένα μικρό υπαίθριο γεωλογικό μουσείο όπου οι επισκέπτες μπορούν να δουν τους σχηματισμούς στο φυσικό τους περιβάλλον.
Η προστατευόμενη έκταση είναι περίπου 1,1 εκτάρια και χαρακτηρίστηκε εθνικά προστατευόμενη φυσική περιοχή με κυβερνητική απόφαση του 2005. Ανήκει στην κατηγορία IV της IUCN ως γεωλογικό φυσικό καταφύγιο.
Σε αντίθεση με έναν ακόμη διαδεδομένο ισχυρισμό, οι trovants του Costești δεν αποτελούν Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η πραγματικότητα είναι πιο ενδιαφέρουσα από τον μύθο
Οι trovants δεν χρειάζεται να είναι ζωντανοί, να περπατούν ή να μεγαλώνουν μπροστά στα μάτια μας για να είναι εντυπωσιακοί.
Είναι το αποτέλεσμα αργών γεωλογικών διεργασιών που πραγματοποιήθηκαν μέσα σε αμμώδη στρώματα για τεράστια χρονικά διαστήματα. Η διάβρωση αργότερα απομάκρυνε το μαλακότερο υλικό και αποκάλυψε τους σκληρότερους σχηματισμούς που σήμερα μοιάζουν σαν τεράστιες πέτρινες μπάλες σκορπισμένες στο τοπίο.
Και ίσως αυτή είναι η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της ιστορίας τους: δεν πρόκειται για ένα ανεξήγητο «ζωντανό» φαινόμενο, αλλά για ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του πόσο παράξενες μορφές μπορεί να δημιουργήσει η γεωλογία.
Πηγές:
