Πόσα από όσα συμβαίνουν στη ζωή μας είναι αποτέλεσμα τύχης και πόσα εξαρτώνται από τις επιλογές μας; Δεν υπάρχει μία απλή απάντηση. Δεν αποφασίζουμε πού θα γεννηθούμε, ποιες δυσκολίες θα εμφανιστούν στον δρόμο μας ή ποιες απρόβλεπτες ευκαιρίες θα συναντήσουμε.
Έχουμε όμως συνήθως κάποιο περιθώριο επιλογής στο πώς θα ανταποκριθούμε σε όσα συμβαίνουν. Και πολλές φορές αυτή ακριβώς η διαφορά, ανάμεσα σε αυτό που δεν μπορούμε να ελέγξουμε και σε αυτό που μπορούμε ακόμη να επιλέξουμε, αλλάζει σημαντικά την πορεία μας.
Οι επιλογές μας έχουν δύναμη, αλλά όχι απεριόριστη
Αν κοιτάξουμε πίσω στη ζωή μας, είναι εύκολο να εντοπίσουμε αποφάσεις που άλλαξαν την κατεύθυνσή της. Μια δουλειά που δεχτήκαμε ή αρνηθήκαμε, ένας άνθρωπος που επιλέξαμε να κρατήσουμε κοντά μας, μια μετακόμιση, μια σπουδή ή ακόμη και μια δύσκολη συζήτηση που τελικά αποφασίσαμε να κάνουμε.
Αυτές οι επιλογές έχουν συνέπειες και συχνά δημιουργούν νέες δυνατότητες. Δεν σημαίνει όμως ότι έχουμε τον απόλυτο έλεγχο του αποτελέσματος. Μπορούμε να πάρουμε μια λογική απόφαση και τα πράγματα να μην εξελιχθούν όπως ελπίζαμε. Μπορούμε επίσης να κάνουμε λάθος και παρ’ όλα αυτά να προκύψει κάτι θετικό.
Η ζωή δεν λειτουργεί σαν μαθηματική εξίσωση όπου μια σωστή επιλογή εγγυάται ένα καλό αποτέλεσμα. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να παίρνουμε όσο το δυνατόν πιο συνειδητές αποφάσεις με τις πληροφορίες που έχουμε εκείνη τη στιγμή.
Άλλο ανάληψη ευθύνης και άλλο αυτοκατηγορία
Η ιδέα ότι είμαστε υπεύθυνοι για τη ζωή μας μπορεί να είναι ενδυναμωτική. Μπορεί όμως να γίνει και άδικη όταν μας κάνει να πιστεύουμε ότι κάθε δυσκολία είναι αποτέλεσμα κάποιας δικής μας αποτυχίας.
Υπάρχουν γεγονότα που δεν προκαλέσαμε και δεν μπορούσαμε να προβλέψουμε. Η απώλεια μιας δουλειάς, μια οικονομική κρίση, ένα πρόβλημα υγείας ή μια απρόβλεπτη αλλαγή στη ζωή δεν αποτελούν πάντα συνέπεια μιας «λάθος επιλογής».
Η ουσιαστική ευθύνη βρίσκεται στο να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να κάνουμε από εδώ και πέρα. Όχι να κατηγορούμε τον εαυτό μας για όσα δεν ελέγξαμε, αλλά να εντοπίζουμε πού εξακολουθούμε να έχουμε περιθώριο δράσης.
Η αποδοχή δεν σημαίνει παραίτηση
Υπάρχουν καταστάσεις που όσο κι αν προσπαθήσουμε δεν μπορούμε να αλλάξουμε αμέσως. Εκεί η αποδοχή μπορεί να γίνει σημαντική. Όχι ως παραίτηση, αλλά ως αναγνώριση της πραγματικότητας.
Το να αποδέχομαι ότι κάτι συνέβη δεν σημαίνει ότι μου αρέσει ή ότι σταματώ να προσπαθώ. Σημαίνει ότι σταματώ να ξοδεύω όλη μου την ενέργεια πολεμώντας το γεγονός ότι συνέβη και αρχίζω να σκέφτομαι τι μπορώ να κάνω τώρα.
Αυτή η αλλαγή μπορεί να είναι μικρή: ένα διαφορετικό σχέδιο, μια νέα προσέγγιση ή η απόφαση να ζητήσω βοήθεια. Μερικές φορές, το επόμενο βήμα έχει μεγαλύτερη σημασία από την προσπάθεια να καταλάβουμε γιατί η ζωή δεν εξελίχθηκε όπως σχεδιάζαμε.
Η αυθεντικότητα είναι και αυτή μια επιλογή
Κατά τη διάρκεια της ζωής μας συναντάμε πολλές προσδοκίες. Τι πρέπει να σπουδάσουμε, πώς πρέπει να ζούμε, ποια επαγγελματική πορεία θεωρείται επιτυχημένη και ακόμη και ποια εικόνα πρέπει να δείχνουμε στους άλλους.
Το να ακολουθούμε όλα αυτά χωρίς να αναρωτιόμαστε αν πραγματικά μας ταιριάζουν μπορεί σταδιακά να μας απομακρύνει από όσα έχουν αξία για εμάς.
Η αυθεντικότητα δεν σημαίνει ότι κάνουμε πάντα ό,τι θέλουμε αδιαφορώντας για τους άλλους. Σημαίνει ότι γνωρίζουμε όσο γίνεται καλύτερα τις αξίες, τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας και προσπαθούμε να παίρνουμε αποφάσεις που δεν τις προδίδουν συνεχώς.
Δεν είναι πάντα εύκολο να επιλέγουμε ανάμεσα σε όνειρα και υποχρεώσεις
Στην πραγματική ζωή οι αποφάσεις σπάνια είναι τόσο απλές όσο «ακολούθησε το όνειρό σου». Υπάρχουν οικονομικές υποχρεώσεις, οικογένεια, εργασία, περιορισμένος χρόνος και ευθύνες που δεν μπορούμε απλώς να αγνοήσουμε.
Η πρόκληση είναι να βρούμε έναν ρεαλιστικό τρόπο να δημιουργήσουμε χώρο και για όσα έχουν προσωπική σημασία. Μερικές φορές αυτό σημαίνει μια μεγάλη αλλαγή. Άλλες φορές σημαίνει μόνο μισή ώρα την ημέρα αφιερωμένη σε κάτι που αγαπάμε.
Οι μικρές επιλογές δεν είναι ασήμαντες. Όταν επαναλαμβάνονται, μπορούν με τον χρόνο να δημιουργήσουν μεγάλες αλλαγές.
Οι επιλογές μας διαμορφώνουν και τις σχέσεις μας
Δεν αποφασίζουμε μόνο ποιον άνθρωπο θα έχουμε στη ζωή μας. Επιλέγουμε επίσης καθημερινά τον τρόπο με τον οποίο θα του φερθούμε.
Μπορούμε να επιλέξουμε να μιλήσουμε αντί να κρατήσουμε μια ενόχληση μέσα μας. Να ακούσουμε πριν απαντήσουμε. Να ζητήσουμε συγγνώμη όταν έχουμε κάνει λάθος. Να βάλουμε ένα όριο όταν κάτι μας πληγώνει.
Αυτές οι επιλογές δεν εγγυώνται ότι κάθε σχέση θα πετύχει. Μπορούν όμως να μας βοηθήσουν να δημιουργούμε πιο ειλικρινείς και πιο ξεκάθαρους δεσμούς.
Η ευτυχία δεν είναι απλώς μια απόφαση
Ακούγεται συχνά η φράση «η ευτυχία είναι επιλογή». Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η διάθεσή μας επηρεάζεται από την υγεία, τις σχέσεις, τις οικονομικές συνθήκες, το άγχος, τις απώλειες και πολλούς ακόμη παράγοντες.
Δεν μπορούμε πάντα να επιλέξουμε πώς θα αισθανθούμε. Μπορούμε όμως συχνά να επηρεάσουμε τον τρόπο που φροντίζουμε τον εαυτό μας και τον τρόπο που οργανώνουμε ένα μέρος της καθημερινότητάς μας.
Να δώσουμε χρόνο σε ανθρώπους που αγαπάμε. Να ασχοληθούμε με κάτι που μας ενδιαφέρει. Να αναγνωρίσουμε μια μικρή όμορφη στιγμή αντί να περιμένουμε μόνο το επόμενο μεγάλο επίτευγμα. Αυτά δεν εξαφανίζουν τις δυσκολίες, αλλά μπορούν να προσθέσουν περισσότερο νόημα στην καθημερινότητα.
Η τύχη μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα, όχι όμως κάθε επόμενη κίνησή μας
Κάποιος μπορεί να βρεθεί τυχαία μπροστά σε μια σημαντική ευκαιρία. Ένας άλλος μπορεί, εξίσου τυχαία, να αντιμετωπίσει μια μεγάλη δυσκολία. Δεν ξεκινούν όλοι από το ίδιο σημείο και δεν διαθέτουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες.
Αυτό είναι σημαντικό να το θυμόμαστε, ιδιαίτερα όταν συγκρίνουμε τη ζωή μας με τη ζωή άλλων ανθρώπων. Δεν βλέπουμε πάντα τις συνθήκες, τις ευκαιρίες και τα εμπόδια που υπήρχαν πίσω από την πορεία τους.
Η αναγνώριση της τύχης δεν ακυρώνει την προσωπική ευθύνη. Απλώς μας βοηθά να βλέπουμε τη ζωή πιο ρεαλιστικά και με περισσότερη κατανόηση τόσο για τον εαυτό μας όσο και για τους άλλους.
Δεν επιλέγουμε πάντα τα χαρτιά, επιλέγουμε όμως πώς θα παίξουμε πολλά από αυτά
Η ζωή είναι ένα μείγμα επιλογών, συγκυριών, ανθρώπων και γεγονότων που δεν μπορούμε να προβλέψουμε. Άλλοτε θα ευνοηθούμε και άλλοτε θα χρειαστεί να προσαρμοστούμε σε κάτι που δεν ζητήσαμε.
Η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στην ιδέα ότι ελέγχουμε τα πάντα. Βρίσκεται στο να αναγνωρίζουμε πού έχουμε επιρροή και να τη χρησιμοποιούμε όσο καλύτερα μπορούμε.
Δεν μπορούμε να αποφασίσουμε για κάθε στροφή του δρόμου. Μπορούμε όμως πολλές φορές να αποφασίσουμε αν θα συνεχίσουμε, αν θα αλλάξουμε κατεύθυνση, αν θα ζητήσουμε βοήθεια ή αν θα δοκιμάσουμε ξανά.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι αρκετό: όχι να είμαστε οι απόλυτοι «αρχιτέκτονες» της ζωής μας, αλλά ενεργοί συμμετέχοντες σε αυτήν.
