Υπάρχουν στιγμές που η ανθρώπινη επαφή μοιάζει με εύθραυστο γυαλί. Μια λέξη, ένας τόνος στη φωνή ή μια βιαστική αντίδραση μπορούν να πληγώσουν περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε.
Γι’ αυτό η ευγένεια έχει σημασία. Όχι μόνο ως ένας κανόνας καλών τρόπων, αλλά ως η συνειδητή επιλογή να θυμόμαστε ότι απέναντί μας βρίσκεται ένας άνθρωπος που μπορεί να κουβαλά πράγματα τα οποία εμείς δεν γνωρίζουμε.
Η ευγένεια φαίνεται περισσότερο στις δύσκολες στιγμές
Είναι εύκολο να είμαστε ευγενικοί όταν όλα πηγαίνουν καλά. Η πραγματική δοκιμασία έρχεται όταν είμαστε κουρασμένοι, θυμωμένοι ή απογοητευμένοι.
Εκεί μια μικρή παύση πριν απαντήσουμε μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά. Όχι επειδή πρέπει να καταπιέσουμε αυτό που αισθανόμαστε, αλλά επειδή μπορούμε να εκφράσουμε ακόμη και μια έντονη διαφωνία χωρίς να ταπεινώσουμε τον άνθρωπο απέναντί μας.
Η ευγένεια δεν εξαφανίζει τη σύγκρουση. Μπορεί όμως να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο τη διαχειριζόμαστε.
Μερικές φορές μια μικρή αντίδραση αλλάζει ολόκληρη τη στιγμή
Θυμάμαι μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά. Ήμουν κουρασμένος, πιεσμένος και έτοιμος να ξεσπάσω στον πρώτο άνθρωπο που θα έκανε λάθος.
Κάποιος πράγματι έκανε ένα μικρό λάθος. Για μια στιγμή ήθελα να υψώσω τη φωνή. Μετά κοίταξα το πρόσωπό του και είδα το άγχος και την κούρασή του.
Αντί να φωνάξω, είπα απλώς: «Όλα καλά, όλοι κάνουμε λάθη».
Το πρόβλημα λύθηκε χωρίς ένταση. Και εκείνη η στιγμή μου θύμισε κάτι απλό: πολλές φορές δεν γνωρίζουμε πόσο πιεσμένος είναι ήδη ο άνθρωπος απέναντί μας.
Η ευγένεια δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανέχεσαι τα πάντα
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική διαφορά. Το να είσαι ευγενικός δεν σημαίνει ότι πρέπει να αφήνεις τους άλλους να σε προσβάλλουν, να σε εκμεταλλεύονται ή να αγνοούν τα όριά σου.
Μπορείς να πεις «όχι» ευγενικά. Μπορείς να φύγεις από μια συζήτηση που έχει γίνει προσβλητική. Μπορείς να υπερασπιστείς τον εαυτό σου χωρίς να προσπαθήσεις να ταπεινώσεις τον άλλο.
Για παράδειγμα, η φράση «δεν δέχομαι να μου μιλάς έτσι» μπορεί να είναι ταυτόχρονα ξεκάθαρη και αξιοπρεπής.
Η ευγένεια λοιπόν δεν είναι υποχώρηση. Είναι ο τρόπος με τον οποίο επιλέγουμε να χρησιμοποιήσουμε τη δύναμή μας.
Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε για να σεβόμαστε ο ένας τον άλλο
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη είναι να συνδέουμε την ευγένεια με τη συμφωνία. Μπορούμε να έχουμε εντελώς διαφορετικές απόψεις και παρ’ όλα αυτά να ακούμε, να απαντάμε χωρίς προσβολές και να αφήνουμε χώρο στον άλλο να ολοκληρώσει τη σκέψη του.
Η φράση «διαφωνώ μαζί σου» δεν έχει καμία σχέση με το «είσαι ανόητος επειδή πιστεύεις αυτό».
Η πρώτη αμφισβητεί μια άποψη. Η δεύτερη επιτίθεται στον άνθρωπο.
Αυτή η διαφορά γίνεται ακόμη πιο σημαντική όταν ο θυμός είναι έντονος, γιατί τότε οι λέξεις μας μπορεί να ξεφύγουν πολύ πιο εύκολα.
Η καλοσύνη μπορεί να επηρεάσει και αυτόν που την προσφέρει
Η ιδέα ότι η καλοσύνη κάνει καλό μόνο στον άνθρωπο που τη δέχεται είναι υπερβολικά απλή.
Μετα-αναλύσεις ερευνών έχουν βρει θετική σχέση ανάμεσα στην κοινωνικά υποστηρικτική συμπεριφορά, όπως η βοήθεια και η προσφορά, και στην ψυχική ευημερία. Η σχέση αυτή δεν είναι τεράστια ούτε σημαίνει ότι κάθε πράξη καλοσύνης μάς κάνει αυτομάτως πιο ευτυχισμένους.
Δείχνει όμως ότι οι πράξεις με τις οποίες συνδεόμαστε και βοηθάμε τους άλλους μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ζωής με περισσότερη αίσθηση σύνδεσης και νοήματος.
Με άλλα λόγια, όταν φερόμαστε καλά στους ανθρώπους γύρω μας, δεν κάνουμε κάτι μόνο για εκείνους. Καλλιεργούμε και τον τρόπο με τον οποίο εμείς επιλέγουμε να υπάρχουμε μέσα στις σχέσεις μας.
Μπορεί πράγματι η ευγένεια να είναι «μεταδοτική»;
Η έκφραση ακούγεται ποιητική, αλλά υπάρχει και κάποια ερευνητική βάση πίσω της. Πειράματα πάνω στη γενναιοδωρία έχουν δείξει ότι, σε ορισμένες συνθήκες, άνθρωποι που δέχονται ή παρατηρούν μια γενναιόδωρη συμπεριφορά μπορεί να είναι πιθανότερο να βοηθήσουν στη συνέχεια κάποιον άλλο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χαμόγελο θα προκαλέσει μια αλυσίδα καλοσύνης ούτε ότι ένας αγενής άνθρωπος θα αλλάξει επειδή του μιλήσαμε όμορφα.
Σημαίνει όμως ότι η συμπεριφορά μας μπορεί να επηρεάζει το κοινωνικό κλίμα περισσότερο απ’ όσο αντιλαμβανόμαστε εκείνη τη στιγμή.
Η ευγένεια βρίσκεται κυρίως στα μικρά πράγματα
Δεν χρειάζεται κάτι θεαματικό. Συχνά η καθημερινή ευγένεια βρίσκεται σε πράγματα που περνούν σχεδόν απαρατήρητα.
Να πεις ένα ειλικρινές «ευχαριστώ». Να ζητήσεις συγγνώμη όταν έκανες λάθος. Να αφήσεις κάποιον να ολοκληρώσει αυτό που προσπαθεί να πει. Να κρατήσεις μια πόρτα. Να απαντήσεις χωρίς ειρωνεία σε κάποιον που έκανε ένα απλό λάθος.
Μπορεί επίσης να είναι το να παρατηρήσεις ότι ένας άνθρωπος δεν είναι καλά και να τον ρωτήσεις αν χρειάζεται κάτι.
Μερικές φορές μια τέτοια πράξη δεν αλλάζει τίποτα σημαντικό. Άλλες φορές όμως μπορεί να έρθει ακριβώς τη στιγμή που κάποιος τη χρειαζόταν περισσότερο.
Δεν γνωρίζουμε πάντα τι βρίσκεται πίσω από μια συμπεριφορά
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να δικαιολογούμε κάθε αγένεια. Ένας άνθρωπος παραμένει υπεύθυνος για τον τρόπο με τον οποίο φέρεται στους άλλους.
Αλλά δεν γνωρίζουμε πάντα ολόκληρη την ιστορία. Ο απότομος υπάλληλος μπορεί να περνά μια δύσκολη μέρα. Ο αφηρημένος συνάδελφος μπορεί να αντιμετωπίζει κάτι σοβαρό στο σπίτι. Ο άνθρωπος που δεν χαμογέλασε μπορεί απλώς να μην έχει καμία δύναμη εκείνη τη στιγμή.
Η ευγένεια μας επιτρέπει να αφήσουμε λίγο χώρο γι’ αυτή την πιθανότητα χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζουμε κάθε λεπτομέρεια.
Η ενσυναίσθηση και η καλοσύνη δεν είναι το ίδιο, αλλά συνδέονται
Η ενσυναίσθηση είναι η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε ή να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι μπορεί να αισθάνεται ένας άλλος άνθρωπος. Η καλοσύνη είναι περισσότερο αυτό που επιλέγουμε να κάνουμε με αυτή την κατανόηση.
Μετα-ανάλυση δεκάδων μελετών έχει βρει θετική σχέση ανάμεσα στην ενσυναίσθηση και στην κοινωνικά υποστηρικτική συμπεριφορά. Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος έχει ενσυναίσθηση θα συμπεριφερθεί πάντοτε σωστά, αλλά δείχνει ότι η προσπάθεια να καταλάβουμε τον άλλο σχετίζεται ουσιαστικά με την προθυμία να βοηθήσουμε.
Μερικές φορές λοιπόν η ευγένεια αρχίζει με μια πολύ απλή σκέψη: «Υπάρχει κάτι που ίσως δεν γνωρίζω για αυτόν τον άνθρωπο».
Υπάρχουν στιγμές που χρειάζεται να είμαστε ευγενικοί και με τον εαυτό μας
Μιλάμε πολύ για την καλοσύνη προς τους άλλους και συχνά ξεχνάμε τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε στον ίδιο μας τον εαυτό.
Μπορεί να συγχωρούμε εύκολα ένα λάθος ενός φίλου αλλά να βασανίζουμε τον εαυτό μας για εβδομάδες όταν κάνουμε κάτι παρόμοιο. Μπορεί να λέμε σε έναν αγαπημένο άνθρωπο «έκανες ό,τι μπορούσες» και να αρνούμαστε να πούμε την ίδια φράση σε εμάς.
Η ευγένεια δεν χρειάζεται να σταματά στην πόρτα του εσωτερικού μας κόσμου.
Μπορούμε να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τα λάθη μας χωρίς να μας εξευτελίζουμε γι’ αυτά. Να προσπαθούμε να γίνουμε καλύτεροι χωρίς να ζούμε σε έναν μόνιμο εσωτερικό πόλεμο.
Μια λέξη μπορεί να μείνει περισσότερο απ’ όσο περιμένουμε
Όλοι θυμόμαστε λέξεις που μας πλήγωσαν χρόνια πριν. Με τον ίδιο τρόπο, πολλοί θυμόμαστε κάποιον που μας μίλησε με καλοσύνη σε μια στιγμή που νιώθαμε άσχημα.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε από πριν ποια από τις κουβέντες μας θα ξεχαστεί σε λίγα λεπτά και ποια θα μείνει στο μυαλό ενός ανθρώπου.
Αυτός ίσως είναι ένας καλός λόγος να είμαστε λίγο πιο προσεκτικοί με τον τρόπο που χρησιμοποιούμε τις λέξεις μας.
Όχι επειδή πρέπει να είμαστε πάντοτε ήρεμοι, χαμογελαστοί ή τέλειοι. Κανείς δεν μπορεί να το κάνει αυτό.
Αλλά επειδή, όταν έχουμε την επιλογή ανάμεσα στην περιττή σκληρότητα και στον σεβασμό, συνήθως δεν χάνουμε τίποτα επιλέγοντας τον δεύτερο.
Να είσαι λοιπόν ευγενικός όταν μπορείς. Να είσαι ξεκάθαρος όταν χρειάζεται. Να βάζεις όρια όταν πρέπει.
Και πριν μιλήσεις σκληρά σε έναν άνθρωπο, θυμήσου κάτι πολύ απλό: βλέπεις μόνο ένα μικρό μέρος της ημέρας του και ακόμη μικρότερο μέρος της ζωής του.
Πηγές:












