Για πολλές ελληνικές οικογένειες των δεκαετιών του ’60 και του ’70, ονόματα όπως ESKIMO, ΙΖΟΛΑ και Πίτσος ήταν σχεδόν συνώνυμα με τις οικιακές συσκευές. Ψυγεία, κουζίνες, θερμάστρες και αργότερα τηλεοράσεις έβγαιναν από ελληνικά εργοστάσια και οι συγκεκριμένες μάρκες είχαν σημαντική παρουσία στην εγχώρια αγορά.
Η ιστορία της ESKIMO είναι ίσως μία από τις πιο χαρακτηριστικές. Από μια μικρή επιχείρηση που κατασκεύαζε ψυγεία πάγου έφτασε, μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες, να απασχολεί περισσότερους από 1.500 ανθρώπους και να κατέχει περίπου το 27% της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικών οικιακών συσκευών.
Πώς ξεκίνησε η ESKIMO;
Η ιστορία αρχίζει το 1955 με την εταιρεία «Ι. Σταυρόπουλος & Σία», του Ιωάννη Σταυρόπουλου. Το πρώτο της αντικείμενο δεν ήταν τα ηλεκτρικά ψυγεία όπως τα γνωρίζουμε σήμερα, αλλά τα ξύλινα ψυγεία πάγου που χρησιμοποιούνταν ευρέως εκείνη την εποχή.
Το 1958 δημιουργήθηκε η ΒΙΟΜΕΤΑΛ Α.Ε., ως μετεξέλιξη της αρχικής επιχείρησης. Η εταιρεία άρχισε να κατασκευάζει μεταλλικά ψυγεία πάγου και θερμάστρες πετρελαίου, ενώ ήδη από το 1959 πέρασε στην παραγωγή ηλεκτρικών ψυγείων.
Το «Σπίτι πλένει η ESKIMO» έγινε ένα από τα γνωστά σλόγκαν της εποχής
Καθώς η ελληνική αγορά ηλεκτρικών συσκευών μεγάλωνε, η ESKIMO επεκτεινόταν σε όλο και περισσότερα προϊόντα. Το διαφημιστικό σλόγκαν «Σπίτι πλένει η ESKIMO» έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα της εποχής και παρέμεινε στη μνήμη πολλών καταναλωτών.
Το 1968 η εταιρεία μπήκε στο Χρηματιστήριο Αθηνών και έναν χρόνο αργότερα διεύρυνε ακόμη περισσότερο τις δραστηριότητές της, με λευκές ηλεκτρικές συσκευές και συναρμολόγηση ασπρόμαυρων και αργότερα έγχρωμων τηλεοράσεων.
Το 1973 η ESKIMO βρέθηκε στην κορυφή της ανάπτυξής της
Η σημαντικότερη περίοδος για την εταιρεία ήρθε στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Με την επωνυμία πλέον Βιομετάλ ESKIMO, το 1973 κατατασσόταν στην 23η θέση μεταξύ των μεγαλύτερων ελληνικών βιομηχανιών.
Την ίδια χρονιά απασχολούσε περισσότερους από 1.500 εργαζομένους και κατείχε περίπου το 27% της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικών οικιακών συσκευών. Ήταν ένα εξαιρετικά μεγάλο μερίδιο για μια εγχώρια εταιρεία σε μια αγορά όπου άρχιζαν σταδιακά να εμφανίζονται όλο και περισσότερες διεθνείς μάρκες.
Παράλληλα τέθηκε σε λειτουργία το νέο εργοστάσιο της εταιρείας στα Μποφίλια Αττικής, μια μεγάλη επένδυση που έδειχνε την αισιοδοξία που επικρατούσε τότε για το μέλλον της ελληνικής βιομηχανίας ηλεκτρικών συσκευών.
Η πετρελαϊκή κρίση ήρθε στη χειρότερη στιγμή
Η μεγάλη επένδυση συνέπεσε σχεδόν με την πετρελαϊκή κρίση του 1973. Το κόστος αυξήθηκε, οι οικονομικές συνθήκες έγιναν δυσκολότερες και ταυτόχρονα οι εισαγόμενες ηλεκτρικές συσκευές άρχισαν να ασκούν μεγαλύτερη πίεση στις ελληνικές βιομηχανίες.
Η ESKIMO δεν ήταν η μόνη που αντιμετώπιζε πρόβλημα. Η μεγάλη ανταγωνίστριά της, ΙΖΟΛΑ, βρέθηκε επίσης σε δύσκολη θέση.
Γιατί ενώθηκαν ESKIMO και ΙΖΟΛΑ;
Το 1977 οι δύο ιστορικές εταιρείες, μαζί με την Εθνική Τράπεζα, δημιούργησαν την ΕΛΙΝΤΑ ΑΒΕ. Κάθε πλευρά συμμετείχε με ποσοστό περίπου 33,3%.
Στη νέα εταιρεία πέρασε η παραγωγή των λευκών ηλεκτρικών συσκευών. Η Βιομετάλ ESKIMO διατήρησε το κομμάτι των τηλεοράσεων και αργότερα των συσκευών βίντεο.
Η κίνηση είχε στόχο να δημιουργήσει ένα ισχυρότερο βιομηχανικό σχήμα απέναντι στον αυξανόμενο διεθνή ανταγωνισμό. Τα οικονομικά προβλήματα όμως δεν λύθηκαν.
Η ΕΛΙΝΤΑ δεν κατάφερε να ανατρέψει την πορεία
Κατά τη δεκαετία του 1980 η ΕΛΙΝΤΑ αντιμετώπισε όλο και μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες. Το 1984 πέρασε στον Οργανισμό Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων, ενώ η ελληνική παραγωγή των δύο ιστορικών σημάτων σταδιακά περιορίστηκε.
Η ESKIMO συνέχισε για ένα διάστημα με τη συναρμολόγηση τηλεοράσεων από εισαγόμενα εξαρτήματα και με την εμπορία ηλεκτρονικών συσκευών.
Το 1989 σταμάτησε και η παραγωγή τηλεοράσεων
Το 1989 η ESKIMO σταμάτησε την παραγωγή τηλεοράσεων. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η οικογένεια Σταυρόπουλου προσπάθησε να μεταβιβάσει την εταιρεία, ενώ η χρηματιστηριακή της αξία είχε ήδη υποχωρήσει σημαντικά.
Το 1996 έπαψε να βρίσκεται στο χρηματιστηριακό ταμπλό και το 1997 πέρασε στον έλεγχο του επιχειρηματία Βασίλη Ζούλοβιτς. Τα προβλήματα όμως συνεχίστηκαν, με δικαστικές και επιχειρηματικές εμπλοκές και αποτυχημένες προσπάθειες δημιουργίας νέου εταιρικού σχήματος.
Πώς πέρασε η ESKIMO στην FG Europe;
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 η ESKIMO πέρασε στον έλεγχο της FG Europe, του ομίλου του Γιώργου Φειδάκη. Ακολούθησε η απορρόφηση της εταιρείας, όμως το εμπορικό σήμα ESKIMO διατηρήθηκε.
Η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική: η παλιά ελληνική βιομηχανία δεν επέστρεψε με την αρχική μορφή της και τα παλιά εργοστάσιά της δεν ξανάρχισαν την παραγωγή. Εκείνο που επιβίωσε ήταν το όνομα και η εμπορική του αξία.
Υπάρχει ακόμη σήμερα η ESKIMO;
Ναι, το όνομα ESKIMO εξακολουθεί να υπάρχει στην αγορά. Η FG Europe αναφέρει την ESKIMO ως ιδιόκτητο εμπορικό της σήμα και διαθέτει με αυτό σειρά οικιακών ηλεκτρικών συσκευών.
Αυτό όμως δεν πρέπει να συγχέεται με την παλιά Βιομετάλ ESKIMO των δεκαετιών του ’60 και του ’70. Η ελληνική βιομηχανική παραγωγή που κάποτε απασχολούσε περισσότερους από 1.500 εργαζομένους έχει σταματήσει και το brand λειτουργεί πλέον μέσα σε ένα διαφορετικό εμπορικό μοντέλο.
Από ένα ψυγείο πάγου σε μία από τις μεγαλύτερες ελληνικές βιομηχανίες
Η πορεία της ESKIMO συμπυκνώνει σε μεγάλο βαθμό την ιστορία ενός ολόκληρου κεφαλαίου της ελληνικής βιομηχανίας. Μέσα σε λιγότερο από 20 χρόνια πέρασε από τα ξύλινα ψυγεία πάγου στα ηλεκτρικά ψυγεία, στις κουζίνες, στα πλυντήρια και στις τηλεοράσεις.
Έφτασε να ελέγχει περισσότερο από το ένα τέταρτο της εγχώριας αγοράς, δημιούργησε περισσότερες από 1.500 θέσεις εργασίας και έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ελληνικά εμπορικά ονόματα της εποχής.
Η ESKIMO δεν επέστρεψε ως η μεγάλη ελληνική βιομηχανία που ήταν κάποτε. Το όνομά της όμως επέζησε, σχεδόν επτά δεκαετίες μετά την εμφάνισή του, θυμίζοντας μια εποχή κατά την οποία ένα μεγάλο μέρος των ηλεκτρικών συσκευών στα ελληνικά σπίτια κατασκευαζόταν στην Ελλάδα.
