Κάθε φορά που αφήνω την αξία μου να εξαρτάται από το βλέμμα των άλλων, νιώθω ότι απομακρύνομαι λίγο από τον εαυτό μου. Περιμένω ένα «μπράβο», μια επιβεβαίωση, ένα σημάδι ότι είμαι αρκετός. Κι όταν αυτό δεν έρχεται, αρχίζω να αμφιβάλλω για πράγματα που μέχρι πριν λίγο θεωρούσα δικά μου.
Η ανάγκη να μας αγαπούν, να μας αναγνωρίζουν και να μας αποδέχονται είναι ανθρώπινη. Το δύσκολο αρχίζει όταν η γνώμη των άλλων παύει να είναι απλώς σημαντική και γίνεται το βασικό μέτρο με το οποίο αποφασίζουμε ποιοι είμαστε.
Γιατί χρειαζόμαστε τόσο πολύ την επιβεβαίωση;
Από μικρή ηλικία μαθαίνουμε να διαβάζουμε τα πρόσωπα γύρω μας. Ένα χαμόγελο, ένα «μπράβο», μια αγκαλιά ή μια επιβράβευση μάς δείχνουν ότι κάναμε κάτι που άρεσε ή ότι ανήκουμε κάπου.
Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Η σύνδεση με τους άλλους είναι σημαντική και κανείς δεν μεγαλώνει πραγματικά αποκομμένος από τα βλέμματα, τα λόγια και τη φροντίδα των ανθρώπων γύρω του.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν χωρίς αυτή την επιβεβαίωση νιώθουμε ότι η αξία μας εξαφανίζεται. Όταν ένα αρνητικό σχόλιο μάς διαλύει, όταν μια αδιαφορία μάς κάνει να αισθανόμαστε αόρατοι ή όταν δεν τολμάμε να πάρουμε μια απόφαση αν πρώτα δεν εγκριθεί από κάποιον άλλον.
Η αποδοχή των άλλων έχει αξία, αλλά δεν μπορεί να είναι το μοναδικό μας μέτρο
Για πολύ καιρό πίστευα ότι, αν οι άνθρωποι γύρω μου ήταν ικανοποιημένοι μαζί μου, τότε θα ήμουν κι εγώ καλά με τον εαυτό μου. Αν με επαινούσαν, ένιωθα ότι άξιζα. Αν με αμφισβητούσαν, άρχιζα να αμφιβάλλω.
Μόνο που έτσι έδινα σε κάθε άνθρωπο που συναντούσα υπερβολικά μεγάλη δύναμη. Η διάθεσή του, η γνώμη του ή η δική του ανασφάλεια μπορούσαν να επηρεάσουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο έβλεπα εμένα.
Κάποια στιγμή άρχισα να καταλαβαίνω ότι η γνώμη των άλλων μπορεί να έχει σημασία χωρίς να αποτελεί οριστική απόφαση για την αξία μου.
Δεν είναι όλες οι προσδοκίες λάθος
Είναι εύκολο να πάμε στο άλλο άκρο και να πούμε ότι δεν πρέπει να περιμένουμε τίποτα από κανέναν. Όμως οι ανθρώπινες σχέσεις δεν λειτουργούν έτσι.
Σε μια φιλία περιμένουμε ενδιαφέρον. Σε μια σχέση περιμένουμε σεβασμό, ειλικρίνεια και φροντίδα. Από έναν άνθρωπο που αγαπάμε μπορεί να περιμένουμε ότι θα είναι δίπλα μας σε μια δύσκολη στιγμή.
Οι προσδοκίες δεν είναι από μόνες τους πρόβλημα. Γίνονται βάρος όταν απαιτούμε από τους άλλους να καλύψουν κάθε δική μας ανασφάλεια ή όταν πιστεύουμε ότι χωρίς τη δική τους επιβεβαίωση δεν έχουμε αξία.
Η αυτοεκτίμηση δεν σημαίνει να μη χρειάζεσαι κανέναν
Υπήρχε μια εποχή που μπέρδευα την ανεξαρτησία με το «δεν χρειάζομαι κανέναν». Όμως αυτό δεν είναι απαραίτητα δύναμη. Μπορεί να είναι απλώς ένας διαφορετικός τρόπος να προστατεύεσαι.
Το ζητούμενο δεν είναι να γίνουμε τόσο αυτάρκεις ώστε να πάψουμε να χρειαζόμαστε σύνδεση, αγάπη ή υποστήριξη. Είναι να μπορούμε να στεκόμαστε στα πόδια μας ακόμη κι όταν δεν παίρνουμε πάντα την απάντηση που θα θέλαμε.
Να μπορούμε να πούμε: «Θα ήθελα να με καταλάβεις, αλλά αν δεν με καταλάβεις, δεν σημαίνει ότι παύω να καταλαβαίνω εγώ τον εαυτό μου».
Οι άλλοι είναι καθρέφτες, αλλά όχι πάντα αντικειμενικοί
Μερικές φορές οι άλλοι βλέπουν σε εμάς πράγματα που εμείς δεν μπορούμε να δούμε. Μια παρατήρηση μπορεί να μας βοηθήσει να βελτιωθούμε. Μια συμβουλή μπορεί να μας δείξει ένα λάθος. Η ανατροφοδότηση έχει αξία.
Όμως κανένας άνθρωπος δεν μας βλέπει εντελώς αντικειμενικά. Ο καθένας κοιτάζει μέσα από τη δική του ιστορία, τις δικές του ανάγκες, τους δικούς του φόβους και τις δικές του προσδοκίες.
Γι’ αυτό δεν χρειάζεται ούτε να αγνοούμε όσα μας λένε ούτε να τα δεχόμαστε όλα σαν απόλυτη αλήθεια. Μπορούμε να ακούμε, να σκεφτόμαστε και μετά να αποφασίζουμε τι πραγματικά μας αφορά.
Πώς επιστρέφεις περισσότερο στον εαυτό σου;
Ίσως το πρώτο βήμα είναι να παρατηρήσεις πόσο συχνά ζητάς σιωπηλά άδεια από τους άλλους. Πόσες φορές αλλάζεις γνώμη επειδή φοβάσαι την κριτική; Πόσες φορές λες «ναι» ενώ θέλεις να πεις «όχι»; Πόσο επηρεάζεται η διάθεσή σου από ένα σχόλιο ή από την απουσία μιας επιβράβευσης;
Μετά έρχεται κάτι πιο δύσκολο: να αρχίσεις να δίνεις κι εσύ ο ίδιος στον εαυτό σου ένα μέρος από την επιβεβαίωση που αναζητάς.
Να αναγνωρίζεις μια προσπάθεια ακόμη κι αν κανείς δεν τη χειροκρότησε. Να σέβεσαι μια απόφαση επειδή ξέρεις γιατί την πήρες. Να θυμάσαι ότι ένα λάθος δεν ακυρώνει ολόκληρη την αξία σου.
Η σύνδεση είναι πιο ελεύθερη όταν δεν βασίζεται στον φόβο
Όταν δεν φοβάσαι διαρκώς ότι θα χάσεις την αποδοχή του άλλου, μπορείς να συνδεθείς μαζί του πιο ειλικρινά. Δεν χρειάζεται να συμφωνείς σε όλα. Δεν χρειάζεται να παρουσιάζεις συνεχώς την καλύτερη εκδοχή σου.
Μπορείς να αγαπάς χωρίς να εξαφανίζεσαι μέσα στη σχέση. Να ζητάς χωρίς να απαιτείς. Να δίνεις χωρίς να εξαντλείσαι. Να δέχεσαι φροντίδα χωρίς να πιστεύεις ότι μόνο μέσω αυτής αποκτάς αξία.
Η διαφορά μπορεί να είναι λεπτή, αλλά είναι ουσιαστική: άλλο να θέλεις την αγάπη και την αποδοχή των άλλων και άλλο να χρειάζεσαι διαρκώς την έγκρισή τους για να αισθανθείς ότι είσαι αρκετός.
Η αξία σου δεν χρειάζεται καθημερινή ψηφοφορία
Υπάρχουν ημέρες που κάποιος θα σε επαινέσει και άλλες που θα σε αμφισβητήσει. Κάποιος θα σε καταλάβει και κάποιος άλλος θα σε παρεξηγήσει. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε όλα τα βλέμματα που πέφτουν πάνω μας.
Μπορούμε όμως να προσπαθήσουμε να μη μετατρέπουμε κάθε γνώμη σε ετυμηγορία.
Δεν χρειάζεται να σταματήσεις να ενδιαφέρεσαι για τους άλλους. Ούτε να πάψεις να χαίρεσαι όταν σε αναγνωρίζουν, σε αγαπούν ή σε στηρίζουν. Χρειάζεται μόνο να θυμάσαι ότι η αξία σου δεν δημιουργείται κάθε φορά που κάποιος σου λέει «μπράβο» και δεν εξαφανίζεται κάθε φορά που κάποιος δεν το λέει.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη ελευθερία να είναι αυτή: να συνεχίζεις να αγαπάς τη σύνδεση με τους ανθρώπους χωρίς να παραδίδεις σε αυτούς ολόκληρο το δικαίωμα να αποφασίζουν ποιος είσαι.
