Τα πλαστικά δοχεία τροφίμων μπορούν να χρησιμοποιούνται για χρόνια, αρκεί να είναι κατάλληλα για επαφή με τρόφιμα, να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και να παραμένουν σε καλή κατάσταση. Δεν υπάρχει κάποιος γενικός κανόνας που λέει ότι ένα τάπερ γίνεται επικίνδυνο απλώς επειδή είναι παλιό.
Υπάρχουν όμως σημάδια που δείχνουν ότι ένα δοχείο έχει φθαρεί αρκετά και αξίζει να αντικατασταθεί. Ρωγμές, έντονη παραμόρφωση, βαθιές γρατσουνιές ή αδυναμία σωστού καθαρισμού είναι πολύ πιο χρήσιμα κριτήρια από την ηλικία του δοχείου από μόνη της.
Πότε η φθορά ενός πλαστικού δοχείου γίνεται πρόβλημα;
Τα επαναχρησιμοποιούμενα πλαστικά δοχεία υποβάλλονται με τον χρόνο σε μηχανική καταπόνηση, πλύσιμο, θερμότητα και επαφή με διαφορετικά τρόφιμα. Ανάλογα με το υλικό και τον τρόπο χρήσης, μπορεί να εμφανίσουν γρατσουνιές, ρωγμές, θαμπάδα ή παραμόρφωση.
Ένα επιφανειακό σημάδι δεν σημαίνει αυτομάτως κίνδυνο για την υγεία. Όταν όμως η φθορά είναι έντονη, το δοχείο μπορεί να καθαρίζεται δυσκολότερα και είναι λογικό να αντικατασταθεί.
Ιδιαίτερα χρήσιμο είναι να ελέγχετε αν:
- υπάρχουν βαθιές ρωγμές ή σπασίματα,
- το πλαστικό ξεφλουδίζει ή αποκολλάται,
- το δοχείο έχει παραμορφωθεί από θερμότητα,
- η επιφάνειά του έχει γίνει πολύ τραχιά,
- δεν καθαρίζεται πλέον αποτελεσματικά,
- το καπάκι δεν εφαρμόζει σωστά.
Τι γνωρίζουμε για τα μικροπλαστικά;
Τα μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί στο περιβάλλον, στα τρόφιμα, στο νερό και στον ανθρώπινο οργανισμό και αποτελούν αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας.
Η φθορά πλαστικών προϊόντων μπορεί να συμβάλει στην απελευθέρωση μικρών πλαστικών σωματιδίων. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί πως η χρήση ενός παλιού δοχείου προκαλεί συγκεκριμένες παθήσεις.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επισημάνει ότι χρειάζονται περισσότερα και καλύτερα δεδομένα ώστε να εκτιμηθούν με ακρίβεια οι επιπτώσεις της έκθεσης σε μικροπλαστικά στην ανθρώπινη υγεία.
Επομένως, είναι λογικό να περιορίζουμε την περιττή έκθεση σε έντονα φθαρμένα πλαστικά χωρίς να παρουσιάζουμε ακόμη αβέβαιους κινδύνους ως αποδεδειγμένες ασθένειες.
Τι ισχύει πραγματικά για το BPA;
Η δισφαινόλη Α (BPA) είναι χημική ουσία που έχει χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή πολυκαρβονικών πλαστικών και εποξειδικών ρητινών, μεταξύ άλλων και σε ορισμένα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Δεν περιέχουν όλα τα πλαστικά BPA και δεν πρέπει να θεωρούμε ότι κάθε παλιό τάπερ είναι κατασκευασμένο από πολυκαρβονικό πλαστικό.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το κανονιστικό πλαίσιο έχει γίνει πολύ αυστηρότερο. Μετά την επανεκτίμηση του BPA από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε το 2024 απαγόρευση της χρήσης του σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, με συγκεκριμένες μεταβατικές περιόδους και περιορισμένες εξαιρέσεις.
Αν έχετε ένα πολύ παλιό δοχείο και δεν γνωρίζετε ούτε το υλικό του ούτε για ποιες χρήσεις σχεδιάστηκε, είναι λογικό να το χρησιμοποιείτε πιο συντηρητικά ή να το αντικαταστήσετε.
Τι ισχύει για τα παλιά Tupperware;
Η Tupperware αναφέρει ότι από τον Μάρτιο του 2010 τα προϊόντα που διαθέτει στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά κατασκευάζονται από υλικά χωρίς BPA.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δοχείο που κατασκευάστηκε πριν από αυτή την ημερομηνία περιέχει BPA. Διαφορετικές σειρές προϊόντων χρησιμοποιούσαν διαφορετικά υλικά και οι αγορές δεν ήταν απαραίτητα ίδιες.
Αν έχετε ένα πολύ παλιό δοχείο χωρίς σαφή σήμανση ή οδηγίες χρήσης, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον κατασκευαστή ή απλώς να το αντικαταστήσετε αν υπάρχει αμφιβολία για το υλικό ή την κατάσταση του προϊόντος.
Οι γρατσουνιές γεμίζουν μικρόβια;
Οι βαθιές γρατσουνιές και οι ρωγμές μπορούν να κάνουν μια επιφάνεια δυσκολότερη στον αποτελεσματικό καθαρισμό, ιδιαίτερα όταν παγιδεύονται μέσα τους υπολείμματα τροφίμων.
Δεν σημαίνει ότι κάθε μικρή γρατσουνιά μετατρέπει αυτομάτως ένα δοχείο σε εστία παθογόνων. Αν όμως η επιφάνεια είναι έντονα φθαρμένη, το δοχείο μυρίζει παρότι έχει πλυθεί ή υπάρχουν σημεία που δεν μπορούν να καθαριστούν καλά, η αντικατάσταση είναι η πρακτικότερη επιλογή.
Μπορούμε να βάζουμε πλαστικά δοχεία στον φούρνο μικροκυμάτων;
Μόνο όταν ο κατασκευαστής αναφέρει ότι το συγκεκριμένο δοχείο είναι κατάλληλο για χρήση σε φούρνο μικροκυμάτων.
Δεν είναι όλα τα πλαστικά σχεδιασμένα για θέρμανση. Ορισμένα μπορεί να μαλακώσουν ή να παραμορφωθούν από τη θερμοκρασία που αναπτύσσει το ίδιο το φαγητό.
Ελέγξτε τη σήμανση στη βάση του δοχείου ή τις οδηγίες του κατασκευαστή. Αν δεν γνωρίζετε αν ένα παλιό δοχείο είναι κατάλληλο για μικροκύματα, προτιμήστε να μεταφέρετε το φαγητό σε ένα κατάλληλο γυάλινο ή κεραμικό σκεύος πριν το ζεστάνετε.
Και στο πλυντήριο πιάτων;
Και εδώ ισχύει η ίδια αρχή: ακολουθήστε τη σήμανση του προϊόντος.
Πολλά σύγχρονα πλαστικά δοχεία είναι σχεδιασμένα για πλύσιμο στο πλυντήριο πιάτων, ενώ άλλα δεν είναι. Η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να παραμορφώσει προϊόντα που δεν έχουν κατασκευαστεί για τέτοια χρήση.
Δεν χρειάζεται επομένως να αποφεύγουμε γενικά το πλυντήριο πιάτων για κάθε πλαστικό τάπερ.
Είναι καλύτερο το γυαλί;
Το γυαλί είναι μια πολύ πρακτική επιλογή για αποθήκευση τροφίμων. Δεν απορροφά συνήθως μυρωδιές ή λεκέδες, καθαρίζεται εύκολα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για όξινα και λιπαρά τρόφιμα.
Για θέρμανση, φούρνο ή κατάψυξη πρέπει και πάλι να ελέγχεται αν το συγκεκριμένο γυάλινο δοχείο είναι σχεδιασμένο για αυτή τη χρήση, επειδή δεν έχουν όλα τα γυαλιά την ίδια αντοχή στις απότομες μεταβολές θερμοκρασίας.
Τι ισχύει για το ανοξείδωτο ατσάλι;
Το ανοξείδωτο ατσάλι είναι ανθεκτικό, δεν σπάει εύκολα και αποτελεί πολύ καλή λύση για πολλά είδη τροφίμων.
Το βασικό μειονέκτημά του είναι ότι δεν είναι διαφανές και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε φούρνο μικροκυμάτων.
Είναι όλα τα κεραμικά κατάλληλα για τρόφιμα;
Όχι απαραίτητα. Τα σύγχρονα κεραμικά και πορσελάνινα σκεύη που έχουν κατασκευαστεί και ελεγχθεί για επαφή με τρόφιμα αποτελούν καλή επιλογή.
Περισσότερη προσοχή χρειάζεται σε πολύ παλιά, χειροποίητα, διακοσμητικά ή άγνωστης προέλευσης κεραμικά, επειδή η σύνθεση του υαλώματος μπορεί να μην είναι γνωστή. Για αποθήκευση τροφίμων είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται προϊόντα που δηλώνονται κατάλληλα για αυτή τη χρήση.
Το «BPA free» σημαίνει ότι ένα πλαστικό είναι απολύτως ασφαλές;
Όχι από μόνο του. Η ένδειξη «BPA free» μας λέει μόνο ότι δεν χρησιμοποιείται BPA· δεν αποτελεί συνολική πιστοποίηση όλων των χαρακτηριστικών του προϊόντος.
Πιο σημαντικό είναι το δοχείο να έχει κατασκευαστεί για επαφή με τρόφιμα και να χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες συνθήκες θερμοκρασίας, πλυσίματος και αποθήκευσης.
Μην επαναχρησιμοποιείτε αυθαίρετα για χρόνια συσκευασίες μιας χρήσης αν ο κατασκευαστής δεν τις έχει σχεδιάσει ως επαναχρησιμοποιούμενα δοχεία.
Πότε είναι ώρα να πετάξετε ένα πλαστικό τάπερ;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη ηλικία μετά την οποία ένα πλαστικό δοχείο πρέπει υποχρεωτικά να πεταχτεί. Κοιτάξτε κυρίως την πραγματική κατάστασή του.
Η αντικατάσταση είναι λογική όταν:
- έχει ραγίσει ή σπάσει,
- έχει έντονα παραμορφωθεί από θερμότητα,
- η εσωτερική επιφάνεια έχει υποστεί βαθιά φθορά ή απολέπιση,
- δεν μπορεί πλέον να καθαριστεί σωστά,
- διατηρεί επίμονη οσμή παρά τον καθαρισμό,
- το καπάκι ή η στεγανοποίησή του έχουν καταστραφεί,
- δεν γνωρίζετε αν είναι κατάλληλο για επαφή με τρόφιμα.
Πώς να χρησιμοποιείτε τα δοχεία τροφίμων πιο σωστά;
- Χρησιμοποιείτε δοχεία που προορίζονται για επαφή με τρόφιμα.
- Ακολουθείτε τις οδηγίες για μικροκύματα, κατάψυξη και πλυντήριο πιάτων.
- Μην χρησιμοποιείτε δοχεία που έχουν λιώσει ή παραμορφωθεί.
- Καθαρίζετε καλά τα καπάκια, τις γωνίες και τα λάστιχα στεγανοποίησης.
- Αφήνετε τα δοχεία να στεγνώνουν καλά πριν τα κλείσετε για αποθήκευση.
- Αν ένα παλιό πλαστικό έχει άγνωστη προέλευση ή άγνωστο υλικό, προτιμήστε ένα νεότερο δοχείο με σαφείς οδηγίες χρήσης.
Τι πρέπει να θυμάστε για τα παλιά πλαστικά δοχεία;
Το βασικό κριτήριο δεν είναι αν ένα τάπερ είναι «παλιό», αλλά από τι είναι κατασκευασμένο, για ποια χρήση σχεδιάστηκε και σε τι κατάσταση βρίσκεται σήμερα.
Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να πούμε ότι κάθε παλιό πλαστικό δοχείο προκαλεί σοβαρές ασθένειες εξαιτίας μικροπλαστικών ή χημικών ουσιών. Υπάρχουν όμως καλοί πρακτικοί λόγοι να αποσύρουμε δοχεία που έχουν ραγίσει, παραμορφωθεί ή υποστεί έντονη φθορά και να ακολουθούμε πάντα τις οδηγίες για θέρμανση και πλύσιμο.
Αν θέλετε να μειώσετε τη χρήση πλαστικού στην κουζίνα, το γυαλί και το ανοξείδωτο ατσάλι αποτελούν ανθεκτικές εναλλακτικές για πολλές εφαρμογές.
Πηγές:
