Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για τον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος και τη σύνθεση του DNA. Όταν υπάρχει πραγματική έλλειψη, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως έντονη κόπωση, αδυναμία, μουδιάσματα και προβλήματα συγκέντρωσης.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λήψη επιπλέον Β12 προσφέρει περισσότερη «ενέργεια» ή βελτιώνει τη διάθεση σε όλους. Η Β12 βοηθά όταν ο οργανισμός δεν έχει επαρκή επίπεδα και η αιτία της έλλειψης πρέπει να εντοπίζεται σωστά.
Τι είναι η βιταμίνη Β12 και γιατί τη χρειαζόμαστε;
Η βιταμίνη Β12, γνωστή και ως κοβαλαμίνη, είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη του συμπλέγματος Β. Ο οργανισμός δεν μπορεί να την παράγει σε επαρκείς ποσότητες, επομένως πρέπει να την προσλαμβάνουμε μέσω της διατροφής, εμπλουτισμένων τροφίμων ή συμπληρωμάτων όταν αυτά είναι απαραίτητα.
Η Β12 συμμετέχει στον φυσιολογικό σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, στη δημιουργία DNA και στη διατήρηση της σωστής λειτουργίας των νεύρων. Ο οργανισμός αποθηκεύει σημαντικές ποσότητες, κυρίως στο ήπαρ, γι’ αυτό μια έλλειψη μπορεί να χρειαστεί αρκετό χρόνο μέχρι να γίνει εμφανής.
Ποια είναι τα συμπτώματα έλλειψης βιταμίνης Β12;
Η έλλειψη μπορεί αρχικά να δώσει γενικά συμπτώματα που μοιάζουν με πολλές άλλες καταστάσεις. Για αυτό δεν μπορεί να διαγνωστεί μόνο από το πώς αισθάνεται κάποιος.
Πιθανά συμπτώματα είναι:
- κόπωση και αδυναμία,
- ωχρότητα ή αίσθημα παλμών,
- μουδιάσματα ή μυρμηγκιάσματα στα χέρια και στα πόδια,
- προβλήματα ισορροπίας ή βάδισης,
- δυσκολία συγκέντρωσης ή προβλήματα μνήμης,
- πόνος ή ευαισθησία στη γλώσσα,
- αλλαγές στη διάθεση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καταθλιπτικά συμπτώματα.
Οι νευρολογικές εκδηλώσεις μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και χωρίς αναιμία. Για αυτό μια παρατεταμένη έλλειψη χρειάζεται έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, καθώς ορισμένες νευρολογικές βλάβες μπορεί να γίνουν δύσκολα αναστρέψιμες.
Η βιταμίνη Β12 δίνει περισσότερη ενέργεια;
Η Β12 συμμετέχει στις φυσιολογικές μεταβολικές διαδικασίες του οργανισμού, αλλά δεν λειτουργεί σαν διεγερτικό ή ενεργειακό ποτό. Σε κάποιον που έχει έλλειψη, η θεραπεία μπορεί να βελτιώσει την κόπωση που προκαλείται από αυτήν.
Σε άτομα όμως με φυσιολογικά επίπεδα Β12, δεν υπάρχουν καλά στοιχεία ότι ένα συμπλήρωμα προσφέρει επιπλέον ενέργεια, βελτιώνει τη διάθεση ή αντιμετωπίζει την κατάθλιψη.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης;
Η έλλειψη δεν οφείλεται πάντα στο ότι κάποιος δεν τρώει αρκετή Β12. Μπορεί να υπάρχει πρόβλημα απορρόφησης ακόμη και όταν η διατροφή είναι επαρκής.
Μεγαλύτερο κίνδυνο μπορεί να έχουν:
- άτομα που ακολουθούν αυστηρά vegan διατροφή χωρίς εμπλουτισμένες τροφές ή συμπλήρωμα,
- άτομα με κακοήθη αναιμία,
- όσοι έχουν υποβληθεί σε επεμβάσεις στο στομάχι ή στο έντερο,
- άτομα με παθήσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση, όπως κοιλιοκάκη ή νόσο Crohn,
- ορισμένοι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι, στους οποίους μειώνεται η ικανότητα απορρόφησης της Β12 από τις τροφές,
- άτομα που λαμβάνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα ορισμένα φάρμακα, όπως μετφορμίνη ή φάρμακα που μειώνουν το γαστρικό οξύ.
Ποιες τροφές περιέχουν βιταμίνη Β12;
Η βιταμίνη Β12 βρίσκεται φυσικά κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Καλές πηγές είναι:
| Κατηγορία | Παραδείγματα |
|---|---|
| Κρέας | Μοσχάρι, αρνί, χοιρινό και συκώτι |
| Ψάρια και θαλασσινά | Σαρδέλες, σολομός, τόνος, σκουμπρί και οστρακοειδή |
| Αυγά | Ολόκληρα αυγά |
| Γαλακτοκομικά | Γάλα, γιαούρτι και τυρί |
| Εμπλουτισμένα τρόφιμα | Ορισμένα δημητριακά πρωινού, φυτικά ροφήματα και διατροφική μαγιά |
Οι ποσότητες Β12 διαφέρουν σημαντικά από τρόφιμο σε τρόφιμο και στα εμπλουτισμένα προϊόντα εξαρτώνται από τον κατασκευαστή. Για αυτό είναι χρήσιμο να ελέγχεται η διατροφική ετικέτα.

Τι πρέπει να προσέχουν όσοι ακολουθούν vegan διατροφή;
Τα φυτικά τρόφιμα δεν αποτελούν αξιόπιστη φυσική πηγή Β12. Για αυτό όσοι αποφεύγουν όλα τα ζωικά προϊόντα χρειάζονται μια σταθερή πηγή μέσω εμπλουτισμένων τροφίμων, συμπληρώματος ή συνδυασμού των δύο.
Δεν αρκεί να βασίζεται κάποιος σε μη εμπλουτισμένα φύκια, λαχανικά ή άλλα φυτικά τρόφιμα θεωρώντας ότι θα καλύψει με ασφάλεια τις ανάγκες του.
Χρειάζεται όλοι να παίρνουν συμπλήρωμα Β12;
Όχι. Πολλοί άνθρωποι που καταναλώνουν κρέας, ψάρια, αυγά ή γαλακτοκομικά μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους μέσω της διατροφής.
Συμπλήρωμα μπορεί να χρειάζεται όταν η πρόσληψη από τη διατροφή είναι ανεπαρκής ή όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος έλλειψης. Αν όμως το πρόβλημα οφείλεται σε δυσαπορρόφηση, κακοήθη αναιμία ή άλλη πάθηση, ο τρόπος θεραπείας μπορεί να είναι διαφορετικός και σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται υψηλές δόσεις από το στόμα ή ενέσεις.
Για αυτό δεν είναι σωστό να επιλέγεται αυθαίρετα μια υψηλή δόση συμπληρώματος χωρίς να είναι γνωστό αν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Πώς διαπιστώνεται η έλλειψη;
Η διάγνωση βασίζεται στα συμπτώματα, στο ιατρικό ιστορικό και σε εξετάσεις αίματος. Ο γιατρός μπορεί να ελέγξει τη Β12 και, ανάλογα με την περίπτωση, άλλους δείκτες για να διευκρινίσει αν υπάρχει πραγματική έλλειψη και ποια είναι η αιτία της.
Αυτό έχει σημασία επειδή συμπτώματα όπως κόπωση, αδυναμία, δυσκολία συγκέντρωσης και χαμηλή διάθεση μπορούν να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στη Β12.
Τι αξίζει να θυμάστε
Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για το αίμα, το DNA και το νευρικό σύστημα. Η έλλειψή της μπορεί να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα και χρειάζεται θεραπεία, αλλά η επιπλέον λήψη Β12 δεν αποτελεί γενικό τρόπο αύξησης της ενέργειας ή αντιμετώπισης της κατάθλιψης όταν τα επίπεδα είναι φυσιολογικά.
Αν υπάρχει επίμονη κόπωση, μουδιάσματα, προβλήματα ισορροπίας, μνήμης ή άλλες ανησυχητικές ενοχλήσεις, είναι προτιμότερο να γίνει ιατρική αξιολόγηση αντί να ξεκινήσει κάποιος μόνος του συμπληρώματα.
Πηγές:












