Γιατί οι περισσότεροι από εμάς γράφουμε με το δεξί χέρι
Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί σχεδόν όλοι χρησιμοποιούμε το δεξί χέρι στην καθημερινότητά μας; Από το να γράψουμε και να φάμε μέχρι να χαιρετήσουμε ή να ξεκλειδώσουμε το κινητό, το δεξί φαίνεται να έχει την τιμητική του. Μήπως όμως δεν είναι τόσο αυτονόητο όσο φαίνεται;
Η δεξιοχειρία είναι ο “κανόνας” στον κόσμο
Περίπου 9 στους 10 ανθρώπους στον κόσμο είναι δεξιόχειρες. Δηλαδή, το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού κάνει τις βασικές του κινήσεις με το δεξί χέρι. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Πίσω από αυτή τη “φυσιολογική” επιλογή, κρύβεται μια ολόκληρη ιστορία που συνδέεται με τα γονίδια, την εξέλιξη του είδους μας, αλλά και τον πολιτισμό στον οποίο μεγαλώνουμε.
Η κοινωνία έπαιξε ρόλο στην… επιλογή
Σε πολλές κοινωνίες, ιδίως στην Ασία, τον αραβικό κόσμο και την Αφρική, το αριστερό χέρι για αιώνες θεωρούνταν “ακάθαρτο”. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί αριστερόχειρες να εξαναγκάζονται να χρησιμοποιούν το δεξί χέρι — από το σχολείο μέχρι το φαγητό στο σπίτι. Με τιμωρίες, πιέσεις και περιορισμούς, το αριστερό χέρι “εκπαιδευόταν” να μείνει στο περιθώριο. Άρα, σε τέτοιες περιπτώσεις, τα ποσοστά δεξιοχειρίας δεν ήταν μόνο βιολογικά αλλά και… κοινωνικά επιβεβλημένα.
Η προτίμηση στο ένα χέρι ξεκινάει πριν καν γεννηθούμε
Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, τα έμβρυα δείχνουν προτίμηση στο δεξί χέρι ήδη από την 10η εβδομάδα κύησης. Από την 15η εβδομάδα, μάλιστα, τα περισσότερα προτιμούν να πιπιλάνε τον δεξί τους αντίχειρα. Φαίνεται πως το δεξί χέρι είναι κάτι σαν “εργοστασιακή ρύθμιση” του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Τα γονίδια ρυθμίζουν αλλά δεν επιβάλλουν
Έχουν εντοπιστεί δεκάδες γονίδια που επηρεάζουν την προδιάθεση ενός ανθρώπου να γίνει δεξιόχειρας ή αριστερόχειρας. Όμως κανένα από αυτά δεν είναι απόλυτο. Δεν υπάρχει “γονίδιο δεξιοχειρίας”. Είναι μάλλον ένας συνδυασμός που επηρεάζει τον τρόπο που αναπτύσσονται τα ημισφαίρια του εγκεφάλου μας. Και σε αυτό τον “χάρτη” ανάπτυξης, μικρές διακυμάνσεις μπορούν να οδηγήσουν κάποιον να χρησιμοποιεί περισσότερο το αριστερό χέρι.
Η εξέλιξη του είδους ενίσχυσε το δεξί
Οι αρχαιολογικές αποδείξεις δείχνουν ότι ο άνθρωπος χρησιμοποιεί το δεξί χέρι για εργαλεία εδώ και τουλάχιστον 500.000 χρόνια. Η εκμάθηση, η επανάληψη και η μετάδοση δεξιοτήτων από γενιά σε γενιά με το δεξί χέρι, ενίσχυσαν τη σύνδεση του εγκεφάλου με αυτή την πλευρά του σώματος. Όσο πιο αποτελεσματικός ήταν κάποιος με το δεξί, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες είχε να επιβιώσει και να περάσει τα γονίδιά του.
Μπορεί να έπαιξε ρόλο και η… μάχη
Υπάρχει και μια πιο τολμηρή θεωρία. Λέει ότι στις μάχες, ένας δεξιόχειρας είχε μεγαλύτερη πιθανότητα να πλήξει τον αντίπαλο στην αριστερή πλευρά του θώρακα, εκεί όπου βρίσκεται η καρδιά. Αν αυτό όντως έπαιξε κάποιο ρόλο στην επιβίωση, τότε η δεξιοχειρία ίσως επιλέχθηκε φυσικά από την ίδια την ιστορία της ανθρωπότητας.
Γιατί τότε δεν εξαφανίστηκαν οι αριστερόχειρες;
Ακριβώς επειδή η αριστεροχειρία μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα. Σε αθλήματα, για παράδειγμα, ένας αριστερόχειρας έχει “απρόβλεπτες” κινήσεις. Στο τένις, στην ξιφασκία ή στην πυγμαχία, μπορεί να αιφνιδιάσει τον αντίπαλο. Αυτή η σπανιότητα λειτουργεί θετικά. Γι’ αυτό και διατηρείται ένα “ισοζύγιο”: 90% δεξιόχειρες – 10% αριστερόχειρες σε κάθε κοινωνία, κάθε εποχή.
Δεν είναι θέμα επιλογής, αλλά εξέλιξης
Το χέρι που χρησιμοποιούμε δεν είναι κάτι που επιλέγουμε. Είναι προϊόν γονιδίων, εγκεφαλικής ανάπτυξης, κοινωνικών κανόνων και πολλών… χιλιάδων ετών εξέλιξης. Και μπορεί να μη σκεφτόμαστε κάθε φορά που σηκώνουμε ένα ποτήρι ποιο χέρι χρησιμοποιούμε, αλλά πίσω από αυτή την απλή πράξη κρύβεται μια απίστευτα περίπλοκη ιστορία.
Το αριστερό ή το δεξί δεν μας καθορίζει
Είτε είστε δεξιόχειρας είτε αριστερόχειρας, αυτό δεν λέει κάτι για την ικανότητά σας, το ταλέντο σας ή την πορεία σας στη ζωή. Αντίθετα, αποδεικνύει πόσο μοναδικός είναι ο καθένας μας. Η αριστεροχειρία δεν είναι αδυναμία — είναι απλώς ένα ακόμα παράδειγμα του πόσο διαφορετικοί είμαστε όλοι.
