Συντάκτης: Newside.gr

Μερικές φορές εκείνος που θεωρούμε «δύσκολο» άνθρωπο είναι εκείνος που μπορεί να μας κάνει να δούμε τα πράγματα διαφορετικά. Αυτή είναι η ιδέα πίσω από μια διδακτική ιστορία για μια δασκάλα και έναν μαθητή που στην αρχή δυσκολεύονταν πολύ να επικοινωνήσουν. Δεν πρόκειται για μια ιστορία που πρέπει να διαβαστεί ως καταγεγραμμένο πραγματικό περιστατικό. Είναι περισσότερο μια αφήγηση για την πρώτη εντύπωση, την υπομονή και το πόσο διαφορετικά μπορεί να δούμε έναν άνθρωπο όταν προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι υπάρχει πίσω από τη συμπεριφορά του.

Στη ζωή μας συναντάμε πολλούς ανθρώπους. Κάποιοι μένουν για λίγο, κάποιοι για χρόνια και κάποιοι καταφέρνουν να γίνουν ένα σταθερό κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Ανάμεσα σε όλες αυτές τις σχέσεις, ξεχωρίζουν όσοι δείχνουν έμπρακτα ότι νοιάζονται για το καλό μας. Δεν είναι απαραίτητα εκείνοι που συμφωνούν πάντα μαζί μας ή που μας λένε συνεχώς όσα θέλουμε να ακούσουμε. Είναι περισσότερο οι άνθρωποι που σέβονται τις επιλογές μας, ενδιαφέρονται ουσιαστικά για εμάς και παραμένουν παρόντες τόσο στις εύκολες όσο και στις δύσκολες στιγμές.

Όλοι κάνουμε λάθη. Μπορεί να πληγώσουμε έναν άνθρωπο με μια κουβέντα, να πάρουμε μια κακή απόφαση ή να αντιδράσουμε με τρόπο που αργότερα μετανιώνουμε. Αυτό που έχει σημασία δεν είναι μόνο ότι το λάθος συνέβη, αλλά και το πώς επιλέγουμε να σταθούμε απέναντί του. Μια ειλικρινής συγγνώμη μπορεί να είναι ένα πρώτο βήμα προς την επανόρθωση. Δεν σβήνει αυτό που συνέβη και δεν εγγυάται ότι όλα θα επιστρέψουν όπως πριν. Δείχνει όμως ότι είμαστε διατεθειμένοι να αναγνωρίσουμε την ευθύνη μας και να ακούσουμε τον άνθρωπο που πληγώθηκε.

Υπάρχουν σχέσεις που μας δίνουν ασφάλεια, στήριξη και χαρά και άλλες που, όσο περνά ο καιρός, αρχίζουν να μας εξαντλούν. Αυτό μπορεί να συμβεί σε μια φιλία, μια ερωτική σχέση, μέσα στην οικογένεια ή ακόμη και σε ένα επαγγελματικό περιβάλλον. Το πρόβλημα δεν είναι ότι κάποιος έχει ανάγκες ή ζητά βοήθεια. Όλοι το κάνουμε. Η δυσκολία αρχίζει όταν μια σχέση στηρίζεται σταθερά στη μονόπλευρη προσφορά, όταν τα όριά μας αγνοούνται και όταν αισθανόμαστε ότι η παρουσία μας θεωρείται δεδομένη.

Υπάρχουν άνθρωποι που, χωρίς μεγάλα λόγια και χωρίς να προσπαθούν να εντυπωσιάσουν, κάνουν την παρουσία τους να λειτουργεί σαν κάτι ήρεμο και θετικό στη ζωή μας. Είναι εκείνοι που μας ακούν, μας σέβονται, χαίρονται με τη χαρά μας και μπορούν να παραμείνουν κοντά μας ακόμη και όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Τους αποκαλούμε συχνά «φωτεινούς ανθρώπους». Όχι επειδή είναι πάντα χαρούμενοι ή αλάνθαστοι, αλλά επειδή ο τρόπος με τον οποίο σχετίζονται με τους άλλους αφήνει περισσότερο χώρο για καλοσύνη, ειλικρίνεια και ασφάλεια.

Η ζωή δεν ακολουθεί πάντα την πορεία που έχουμε σχεδιάσει. Υπάρχουν περίοδοι γεμάτες χαρά και άλλες που φέρνουν απώλεια, απογοήτευση ή μεγάλες ανατροπές. Οι δύσκολες στιγμές δεν μας κάνουν αυτόματα πιο δυνατούς ούτε έχουν πάντα κάποιο «κρυφό μάθημα». Μπορούν όμως, με τον χρόνο, να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε καλύτερα τι έχει αξία για εμάς. Και πολλές φορές οι πιο όμορφες στιγμές αποκτούν μεγαλύτερο βάρος όταν έχουν προηγηθεί περίοδοι στις οποίες χρειάστηκε απλώς να αντέξουμε και να συνεχίσουμε.

Υπάρχουν άνθρωποι που βρίσκονται σταθερά στη ζωή μας και άλλοι που εμφανίζονται μόνο περιστασιακά. Κάποιες φορές, όμως, αρχίζουμε να παρατηρούμε ένα συγκεκριμένο μοτίβο: μας αναζητούν κυρίως όταν χρειάζονται βοήθεια, στήριξη, μια εξυπηρέτηση ή απλώς κάποιον να τους ακούσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που επικοινωνεί αραιά έχει κακή πρόθεση. Όταν όμως μια σχέση λειτουργεί συνεχώς προς μία μόνο κατεύθυνση, αξίζει να αναρωτηθούμε αν υπάρχει πραγματική αμοιβαιότητα ή αν έχουμε συνηθίσει να είμαστε διαθέσιμοι χωρίς να παίρνουμε πίσω το ίδιο ενδιαφέρον.

Κάποιες φορές, μπροστά σε μια δύσκολη περίοδο, έρχεται σχεδόν αυθόρμητα η ερώτηση: γιατί πρέπει να είναι όλα τόσο δύσκολα; Γιατί η ζωή δεν μπορεί να κυλά σαν ένα ήρεμο ποτάμι, χωρίς εμπόδια, ανατροπές και στιγμές που μας αναγκάζουν να ξεκινήσουμε από την αρχή; Δεν υπάρχει μία απάντηση. Οι δυσκολίες δεν είναι πάντα χρήσιμες ούτε κάθε πόνος κρύβει υποχρεωτικά κάποιο μεγάλο μάθημα. Υπάρχουν όμως εμπειρίες που, όταν τις επεξεργαστούμε και συνεχίσουμε την πορεία μας, μπορούν να μας μάθουν πράγματα για τον εαυτό μας που ίσως δεν θα ανακαλύπταμε διαφορετικά.

Υπάρχει μια φράση που αποδίδεται στον Πάουλο Κοέλιο και αγγίζει ιδιαίτερα όσους έχουν κουραστεί να προσπαθούν να γίνουν κατανοητοί: «Μη σπαταλάς τον χρόνο σου σε εξηγήσεις. Οι άνθρωποι ακούνε μόνο αυτό που θέλουν να ακούσουν». Δεν χρειάζεται να τη διαβάσουμε ως απόλυτη αλήθεια για όλους τους ανθρώπους. Μπορούμε, όμως, να τη δούμε ως μια υπενθύμιση ότι υπάρχει ένα όριο στο πόσο μπορούμε να εξηγήσουμε τις προθέσεις, τις επιλογές και τα συναισθήματά μας. Από ένα σημείο και μετά, η κατανόηση δεν εξαρτάται μόνο από εμάς.

Υπάρχουν στιγμές που ο κόσμος μοιάζει πιο ψυχρός. Οι δυσκολίες της καθημερινότητας μπορεί να μας κουράσουν, να μας απομακρύνουν από τους ανθρώπους που αγαπάμε και να μας αφήσουν με σκέψεις που δύσκολα χωρούν σε λέξεις. Και κάποιες φορές, εκεί όπου οι λέξεις δεν αρκούν, μια απλή ανθρώπινη κίνηση μπορεί να προσφέρει παρηγοριά: μια ζεστή αγκαλιά από έναν άνθρωπο που εμπιστευόμαστε και θέλουμε κοντά μας.

Υπάρχουν ταινίες που δεν τελειώνουν μαζί με τους τίτλους τέλους. Μένουν στη μνήμη για χρόνια, επειδή καταφέρνουν να μιλήσουν για δύσκολα πράγματα με έναν τρόπο που αγγίζει βαθιά τον θεατή. Μία από αυτές είναι η Η Ζωή είναι Ωραία (La vita è bella) του Ρομπέρτο Μπενίνι. Η ιταλική ταινία του 1997 συνδυάζει κωμωδία, έρωτα, οικογενειακή αγάπη και τραγωδία, περνώντας από την ανεμελιά του πρώτου μέρους στη φρίκη των ναζιστικών διώξεων και των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Και ακριβώς αυτή η απότομη αλλαγή είναι που την έκανε τόσο ξεχωριστή αλλά και τόσο συζητημένη.

Όταν μιλάμε για έναν «αληθινό άντρα», πολλές φορές το μυαλό πηγαίνει στη δύναμη, στην εμφάνιση, στην επιτυχία ή στην εικόνα που δείχνει προς τα έξω. Όμως ο χαρακτήρας ενός ανθρώπου δεν μετριέται στους μυς, στα χρήματα ή στο πόσο επιβλητικός φαίνεται. Φαίνεται κυρίως στον τρόπο που φέρεται όταν κανείς δεν τον παρακολουθεί: αν κρατά τον λόγο του, αν σέβεται τους άλλους, αν μπορεί να δείξει συναίσθημα και αν έχει το θάρρος να είναι ειλικρινής. Αυτές οι αξίες δεν ανήκουν αποκλειστικά στους άντρες, αλλά όταν μιλάμε για ανδρικά πρότυπα, είναι ίσως πολύ πιο σημαντικές από οποιαδήποτε εξωτερική εικόνα.

Υπάρχουν στιγμές που η αλήθεια βαραίνει μέσα σου. Στιγμές που νιώθεις ότι πρέπει να χαμογελάσεις ενώ δεν το αισθάνεσαι, να πεις τα σωστά λόγια, να συμφωνήσεις για να μη δημιουργήσεις ένταση ή να απαντήσεις «είμαι καλά» απλώς και μόνο επειδή αυτή είναι η εύκολη απάντηση. Μα κάποια στιγμή κουράζεσαι. Κουράζεσαι να παρουσιάζεις μια εκδοχή του εαυτού σου που δεν σε εκφράζει. Και τότε έρχεται μια απλή σκέψη: λυπάμαι, αλλά δεν μπορώ να προσποιούμαι άλλο.

Υπάρχουν στιγμές που αγαπάς πραγματικά έναν άνθρωπο, θέλεις να τον δεις ευτυχισμένο και παρ’ όλα αυτά, όταν του συμβεί κάτι όμορφο, νιώθεις μέσα σου ένα μικρό τσίμπημα. Μια σκέψη που δεν θα ήθελες ίσως να παραδεχτείς: «Κι εγώ; Εγώ πότε;» Αυτό το συναίσθημα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν αγαπάς τον άλλον. Μπορεί απλώς η χαρά του να αγγίζει μια δική σου ανασφάλεια, μια επιθυμία που δεν έχει πραγματοποιηθεί ή μια πληγή που δεν έχει ακόμη κλείσει.

«Να αγαπάς και να φροντίζεις τον εαυτό σου. Να μη μένεις σε σχέσεις που σε κάνουν να νιώθεις λίγη». Είναι μια σκέψη που αγγίζει κάτι βαθιά ανθρώπινο: πόσο εύκολο είναι να δίνουμε αγάπη στους άλλους και πόσο δύσκολο γίνεται μερικές φορές να προσφέρουμε την ίδια φροντίδα στον εαυτό μας. Γιατί υπάρχουν σχέσεις στις οποίες, λίγο λίγο, αρχίζεις να αμφισβητείς την αξία σου. Δεν συμβαίνει πάντα απότομα. Μπορεί να ξεκινήσει από μικρές υποχωρήσεις, σιωπές και όρια που μετακινούνται, μέχρι κάποια στιγμή να αναρωτηθείς πότε άρχισες να μικραίνεις για να χωρέσεις.

Υπάρχουν περίοδοι που το παρελθόν μοιάζει να βαραίνει περισσότερο από το παρόν. Λάθη, χαμένες ευκαιρίες, άνθρωποι που έφυγαν, λόγια που ειπώθηκαν και στιγμές που θα θέλαμε να είχαμε ζήσει διαφορετικά επιστρέφουν ξανά και ξανά στη σκέψη μας. Δεν μπορούμε να διαγράψουμε όσα συνέβησαν ούτε χρειάζεται να προσποιηθούμε ότι δεν μας επηρέασαν. Μπορούμε όμως, λίγο λίγο, να πάψουμε να τους επιτρέπουμε να αποφασίζουν για κάθε επόμενο βήμα μας.

Υπάρχουν μαθήματα που έρχονται απότομα, σαν μια καταιγίδα που αναστατώνει όσα θεωρούσαμε δεδομένα. Και υπάρχουν άλλα που χρειάζονται χρόνια για να ωριμάσουν μέσα μας, μέχρι μια μέρα να καταλάβουμε ότι βλέπουμε τη ζωή διαφορετικά. Δεν τα έμαθα σε βιβλία ούτε μέσα σε μια αίθουσα. Τα έμαθα μέσα από λάθη, απογοητεύσεις, ανθρώπους που ήρθαν και έφυγαν, στιγμές που με λύγισαν και άλλες που μου θύμισαν πόσο όμορφη μπορεί να γίνει η καθημερινότητα.

Κάθε φορά που αφήνω την αξία μου να εξαρτάται από το βλέμμα των άλλων, νιώθω ότι απομακρύνομαι λίγο από τον εαυτό μου. Περιμένω ένα «μπράβο», μια επιβεβαίωση, ένα σημάδι ότι είμαι αρκετός. Κι όταν αυτό δεν έρχεται, αρχίζω να αμφιβάλλω για πράγματα που μέχρι πριν λίγο θεωρούσα δικά μου. Η ανάγκη να μας αγαπούν, να μας αναγνωρίζουν και να μας αποδέχονται είναι ανθρώπινη. Το δύσκολο αρχίζει όταν η γνώμη των άλλων παύει να είναι απλώς σημαντική και γίνεται το βασικό μέτρο με το οποίο αποφασίζουμε ποιοι είμαστε.

Υπάρχουν μαθήματα που τα καταλαβαίνουμε μέσα σε μια στιγμή και άλλα που χρειάζονται χρόνια για να αποκτήσουν νόημα. Έρχονται μέσα από ανθρώπους, απώλειες, αλλαγές, λάθη, χαρές και εκείνες τις μικρές καθημερινές εμπειρίες που στην αρχή μοιάζουν ασήμαντες. Κάπως έτσι η ζωή γίνεται ένας παράξενος δάσκαλος. Δεν μας δίνει πάντα απαντήσεις, αλλά μας αναγκάζει να ξανασκεφτούμε τι αξίζει, τι μπορούμε να ελέγξουμε και πώς θέλουμε να ζήσουμε τον χρόνο που έχουμε.

«Πάρε λίγο φως από τον ήλιο, λίγα λουλούδια, λίγα κελαηδήματα πουλιών, κάτι από το ποταμάκι που τρέχει, κάτι από την αγάπη, βάλ’ τα όλα μαζί και τότε θα δεις τι όμορφη που είναι η ζωή». Λίγες λέξεις του Μάνου Κατράκη, γεμάτες εικόνες απλές και γνώριμες. Ήλιος, λουλούδια, πουλιά, νερό, αγάπη. Τίποτα εντυπωσιακό και ταυτόχρονα όλα όσα μπορούν να θυμίσουν σε έναν άνθρωπο ότι η ομορφιά της ζωής δεν βρίσκεται πάντα στα μεγάλα.